فصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای

چکیده با توجه به نقش حیاتی مؤلفه‌های اجتماعی-فرهنگی و روان‌شناختی، این ابعاد کمتر به‌صورت جامع و نظام‌مند موردپژوهش قرارگرفته‌اند. با توجه به اهمیت فزاینده ارتقای کیفیت زندگی کودکان، طراحی محله‌های پایدار با رویکرد دوستدارکودک اهمیت ویژه‌ای یافته است. این پژوهش باهدف تبیین و اولویت‌بندی مؤلفه‌های اجتماعی-فرهنگی و روان‌شناختی محله‌های پایدار با رویکرد دوستدارکودک و ارائه الگویی کاربردی در این حوزه و به‌صورت کیفی، با روش توصیفی و با استدلال منطقی انجام‌شده است؛ در ابتدا با مرور نظام‌مند متون علمی و منابع معتبر داخلی و بین‌المللی، مؤلفه‌های مرتبط شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش AHP و ازنظر 20 نفر از نخبگان مؤلفه‌ها اولویت‌بندی شد. درنهایت از طریق مقایسه تطبیقی نتایج، مؤلفه‌های کلیدی در سه مقیاس کلان‌شهری، شهرهای میانی و شهرهای کوچک معرفی شدند. نتایج پژوهش نشان داد مؤلفه‌های اجتماعی-فرهنگی محله پایدار با رویکرد دوستدارکودک شامل آموزش، عدالت، تعامل و مشارکت، دسترسی، رفاه و کیفیت زندگی، انسجام، هویت و حس تعلق، مسئولیت، رویدادمداری، تنوع، ایمنی و امنیت و مؤلفه‌های روان‌شناختی نیز شامل ادراک روانی از فضا و محیط، سلامت روانی و عاطفی، تعاملات روانی-اجتماعی، حمایت روانی و اجتماعی، تاب‌آوری روانی ، تحریک ذهنی و یادگیری خلاق، احساس تعلق و معنا و رشد فردی و شخصیتی می‌باشند که با توجه به نیازهای کودک بازتعریف شدند. این ابعاد به ارتقای کیفیت زندگی کودکان کمک کرده و بستر شکل‌گیری محله‌هایی امن برای رشد آن‌ها را فراهم می‌سازد. الگوی ارائه‌شده می‌تواند ابزاری راهبردی برای سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان و طراحان شهری باشد تا در فرآیند تصمیم‌گیری به نیازهای کودکان توجه داشته باشند و توسعه پایدار را تحقق بخشند.