دانشگاه علامه طباطباییفصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای2476-6402103520251222Public Space in Planning Traditionsفضای عمومی در سنت های برنامه ریزی1382044810.22054/urdp.2026.81040.1652FAحسامحسنی پوردانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.علیخاکساری رفسنجانیاستاد گروه برنامهریزی شهری و منطقهای دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.Journal Article20240731Public spaces have important role in city life, are so effective for cities for appropriate quality of life and economic, social and cultural development. <br />Public space planning takes place in political, economic and socio-cultural context in planning traditions. The question is how planning traditions affect public space planning? The relation between two concepts above is “public interest” that is common in all planning approaches and overlaps with the subject of public space directly. The research process starts with studying public space criterions (government role, public sphere, complexity, diversity, social goals and participation) and planning traditions, and compares planning traditions regarded to public space by theoretical analysis of intersectional matrix of planning features and public space criterions. The differences, limits and capabilities of planning traditions, make different approaches for reaching social goals and different response to diversity and dynamics of cities. That would be happened according to structural context of planning. The public space with multi-dimensional features includes social interactions and diverse interests and goals. It’s more compatible wth participatory planning approaches which are more focusing on social and non-physical aspects. The participatory approaches take more attention to diverse groups and interests as well as relational and participatory methods in planning processes. Urban planning in Iran needs to be changed to participatory approaches which take attention to diversity and urban dynamics in public space.فضاهای عمومی نقش بسزایی در حیات شهرها داشته و در دستیابی شهرها به کیفیت زیست مناسب و توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مؤثرند. برنامهریزی فضاهای عمومی در زمینۀ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فرهنگی و باتوجه به سنت برنامهریزی متفاوت است. چگونگی تاثیر سنتهای برنامهریزی بر فضاهای عمومی، سوال پژوهش است که درک آن از حلقۀ اتصال دو مفهوم فوق میسر است. "منافع عمومی" که مورد توجه همۀ سنتهای برنامهریزی بوده و با موضوع فضای عمومی همپوشانی دارد، نقطۀ اتصال دو مفهوم فوق است. پژوهش با تحلیلی نظری به معیارهای فضای عمومی و مطالعۀ سنتهای برنامهریزی پرداخته و با استفاده از ماتریسی تقاطعی، سنتهای برنامهریزی را در ارتباط با فضای عمومی مقایسه می کند. این معیارها عبارتند از نقش دولت، عرصۀ عمومی، پویایی، تکثر، اهداف اجتماعی و مشارکت. تفاوتها، ظرفیتها و محدودیتهای سنتهای برنامهریزی، بکارگیری رویکردهای متفاوتی را (عدم کفایت هیچکدام از رویکردها بهتنهایی) برای رسیدن به اهداف اجتماعی میطلبد که با توجه به شرایط و زمینۀ ساختاری تعیین میشود. فضای عمومی با داشتن ویژگیهای چندوجهی، بستر تعاملات اجتماعی و تنوع و تکثر منافع، ارتباط بیشتری با سنتهای برنامهریزی مشارکتی دارد که به اهداف غیرکالبدی و اجتماعی میپردازند. سنت های برنامه ریزی با رویکردهای مشارکتی به گروههای متنوع و اهداف متکثر توجه داشته و شیوههای ارتباطی و مشارکتی را در فرایندهای برنامهریزی بهکار میگیرند. برنامه ریزی شهری در ایران نیازمند تغییر رویکرد به روش های مشارکتی است که در آنها تنوع و پویایی زندگی شهری در فضای عمومی مورد تاکید است.https://urdp.atu.ac.ir/article_20448_b246429504cb7d47abfa8b6bbe9680a3.pdfدانشگاه علامه طباطباییفصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای2476-6402103520251222Explaining and Prioritizing Socio-Cultural and Psychological Components of a Sustainable Neighborhood with a Child-Friendly Approachتبیین و اولویتبندی مؤلفههای اجتماعی-فرهنگی و روانشناختی محله پایدار با رویکرد دوستدارکودک39841997510.22054/urdp.2025.86794.1715FAریحانهآشتیانیدانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایرانمصطفیبهزادفراستاد، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایرانسید مجیدمفیدی شمیرانیاستادیار، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایرانJournal Article20250825Given the vital role of socio-cultural and psychological components in shaping sustainable neighborhoods, these dimensions have rarely been studied in a comprehensive and systematic manner. With the growing importance of improving the quality of life for children as the future generation, designing sustainable neighborhoods with a child-friendly approach has gained increasing attention. This study aims to identify and prioritize the socio-cultural and psychological components of sustainable child-friendly neighborhoods and to propose a practical framework in this field. Conducted using a qualitative, descriptive method and logical reasoning, the research first employed a systematic review of scientific literature and credible national and international sources to extract relevant components. These components were then prioritized using the Analytic Hierarchy Process (AHP) based on expert input from 20 specialists. Finally, through a comparative analysis, key components were identified at three scales: metropolitan, intermediate, and small cities. The findings indicate that the socio-cultural components include education, justice, interaction and participation, accessibility, well-being and quality of life, cohesion, identity and sense of belonging, responsibility, event-based activities, diversity, and safety and security. The psychological components include spatial and environmental perception, emotional and mental well-being, psycho-social interactions, psychological and social support, psychological resilience, cognitive stimulation and creative learning, sense of belonging and meaning, and personal and character development. These components contribute to enhancing children’s quality of life and support the development of safe environments for their growth. The proposed model serves as a strategic tool for policymakers, planners, and urban designers to integrate children's needs into sustainable development processes.با توجه به نقش حیاتی مؤلفههای اجتماعی-فرهنگی و روانشناختی، این ابعاد کمتر بهصورت جامع و نظاممند موردپژوهش قرارگرفتهاند. با توجه به اهمیت فزاینده ارتقای کیفیت زندگی کودکان، طراحی محلههای پایدار با رویکرد دوستدارکودک اهمیت ویژهای یافته است. این پژوهش باهدف تبیین و اولویتبندی مؤلفههای اجتماعی-فرهنگی و روانشناختی محلههای پایدار با رویکرد دوستدارکودک و ارائه الگویی کاربردی در این حوزه و بهصورت کیفی، با روش توصیفی و با استدلال منطقی انجامشده است؛ در ابتدا با مرور نظاممند متون علمی و منابع معتبر داخلی و بینالمللی، مؤلفههای مرتبط شناسایی شدند. سپس با استفاده از روش AHP و ازنظر 20 نفر از نخبگان مؤلفهها اولویتبندی شد. درنهایت از طریق مقایسه تطبیقی نتایج، مؤلفههای کلیدی در سه مقیاس کلانشهری، شهرهای میانی و شهرهای کوچک معرفی شدند. نتایج پژوهش نشان داد مؤلفههای اجتماعی-فرهنگی محله پایدار با رویکرد دوستدارکودک شامل آموزش، عدالت، تعامل و مشارکت، دسترسی، رفاه و کیفیت زندگی، انسجام، هویت و حس تعلق، مسئولیت، رویدادمداری، تنوع، ایمنی و امنیت و مؤلفههای روانشناختی نیز شامل ادراک روانی از فضا و محیط، سلامت روانی و عاطفی، تعاملات روانی-اجتماعی، حمایت روانی و اجتماعی، تابآوری روانی ، تحریک ذهنی و یادگیری خلاق، احساس تعلق و معنا و رشد فردی و شخصیتی میباشند که با توجه به نیازهای کودک بازتعریف شدند. این ابعاد به ارتقای کیفیت زندگی کودکان کمک کرده و بستر شکلگیری محلههایی امن برای رشد آنها را فراهم میسازد. الگوی ارائهشده میتواند ابزاری راهبردی برای سیاستگذاران، برنامهریزان و طراحان شهری باشد تا در فرآیند تصمیمگیری به نیازهای کودکان توجه داشته باشند و توسعه پایدار را تحقق بخشند.https://urdp.atu.ac.ir/article_19975_a6f942ae87cdc1db3e4327f510d95571.pdfدانشگاه علامه طباطباییفصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای2476-6402103520251222The impact of the digital economy on urban green growth (Environmentally friendly)تأثیر اقتصاد دیجیتالی بر رشد سبز شهری (دوستدار محیط زیست)851262007310.22054/urdp.2025.87263.1718FAامان اللهبلوچگروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایرانمهرزادابراهیمیگروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.هاشمزارعگروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.Journal Article20250730This study uses a mixed methodology (quantitative-qualitative) and panel data to examine the impact of the digital economy on green growth in the metropolitan areas of Tehran, Mashhad, Isfahan, Tabriz, Shiraz, and Karaj during the period 2019 to 2023. Purposive sampling was conducted based on access to complete data and geographic-economic diversity. Data were collected from reliable sources including the Statistical Center of Iran, the Central Bank, and the Environmental Protection Organization. Data analysis was conducted using the Super-SBM model for adverse environmental outcomes, the spatial autoregressive model for spatial spillover effects, and panel data regression with fixed effects. The results show that the digital economy has an impact on green growth through a 30% reduction in resource mismatch and an increase in green technology innovations. Mashhad and Isfahan performed best in this regard with GGI indices of 1.15 and 1.08, respectively, while Tehran failed to reach its full potential due to the 25% share of polluting industries (GGI=0.92). Also, the development of the digital economy in Tehran has had a positive impact on the green growth of Karaj and Islamshahr. To optimally exploit the benefits of the digital economy, it is recommended to formulate green digital transformation programs, establish green innovation funds, and design regional governance frameworks. These results can be a guide for urban policymakers in Iran and developing countries and provide new directions for future research in the field of new technologies.این پژوهش با استفاده از روششناسی ترکیبی (کمی–کیفی) و دادههای پانل، به بررسی تأثیر اقتصاد دیجیتال بر رشد سبز در کلانشهرهای تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و کرج در بازه زمانی 2019 تا 2023 میپردازد. نمونهگیری هدفمند و بر اساس دسترسی به دادههای کامل و تنوع جغرافیایی–اقتصادی انجام شده است. دادهها از منابع معتبر شامل مرکز آمار ایران، بانک مرکزی و سازمان حفاظت محیط زیست گردآوری شدهاند. تحلیل دادهها با بهرهگیری از مدل Super-SBM برای خروجیهای نامطلوب زیستمحیطی، مدل خودرگرسیون فضایی برای اثرات سرریز مکانی، و رگرسیون پانل دیتا با اثرات ثابت صورت گرفته است. نتایج نشان میدهد که اقتصاد دیجیتال از طریق کاهش ۳۰ درصدی عدم تطابق منابع و افزایش نوآوریهای فناوری سبز بر رشد سبز تأثیرگذار است. مشهد و اصفهان به ترتیب با شاخصهای GGI معادل 1.15 و 1.08 بهترین عملکرد را در این زمینه داشتهاند، در حالیکه تهران به دلیل سهم ۲۵ درصدی صنایع آلاینده، نتوانسته است به پتانسیل کامل خود دست یابد (GGI=0.92). همچنین، توسعه اقتصاد دیجیتال در تهران تأثیر مثبتی بر رشد سبز کرج و اسلامشهر داشته است. برای بهرهبرداری بهینه از مزایای اقتصاد دیجیتال، تدوین برنامههای تحول دیجیتال سبز، ایجاد صندوقهای نوآوری سبز و طراحی چارچوبهای حکمرانی منطقهای پیشنهاد میشود. این نتایج میتوانند راهگشای سیاستگذاران شهری در ایران و کشورهای در حال توسعه باشند و مسیرهای نوینی برای تحقیقات آینده در حوزه فناوریهای نوین ارائه دهند.https://urdp.atu.ac.ir/article_20073_c06c1492040ca2f3333b31287a2d56c4.pdfدانشگاه علامه طباطباییفصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای2476-6402103520251222Social Impact Assessment of the Organization and Quality Improvement of Shahr-e Ray Squareارزیابی تأثیرات اجتماعی فرهنگی ساماندهی و ارتقاء کیفی میدان شهرری1271801997410.22054/urdp.2025.88521.1736FAاکبرطالب پوردانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایرانمهنازکرمیدانشجویدکتریبررسیمسائلاجتماعیایران گروهعلوماجتماعی،دانشکدهعلوماجتماعی و اقتصاد،دانشگاهالزهرا، تهران، ایرانJournal Article20250929The quality of urban public spaces especially historical squares, has faced a crisis in recent decades, as many interventions have been purely physical and the social and cultural consequences of project implementation have been ignored, which has created problems for residents, businesses, and users of the space. This study aimed to assess the social and cultural impacts of the reorganization plan of Shahr-e Rey Square, as one of the historical and religious squares of Tehran. The study used a mixed quantitative-qualitative approach and data were collected through a questionnaire (270 respondents including residents, businesses, and users of the space), semi-structured interviews with 30 experts, and field observation. Data analysis was conducted based on the theories of social impact assessment of vankeli, sense of place and place belonging of Ralph and Tuan, social capital of Putnam, spatial justice of Soja, and public spaces and urban life of Jacobs and Gel. The findings showed that, in addition to improving physical and environmental conditions, the reorganization of the square had limited positive effects on the sense of belonging, social interactions, and cultural identity, but spatial inequality and some dissatisfaction of the business community were also identified as negative consequences that, in the medium term, could increase public dissatisfaction and disrupt the implemented reorganization plan. Considering these results, while emphasizing the importance of simultaneously paying attention to the social, cultural, and physical dimensions of urban regeneration projects, it is necessary to provide solutions to enhance the positive effects and reduce the negative consequences.کیفیت فضاهای عمومی شهری در ایران، بهویژه میادین تاریخی، طی دهههای اخیر با بحران مواجه شده است، چون بسیاری از مداخلات صرفاً کالبدی بودهاند و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی اجرای پروژهها نادیده گرفته شده است که مشکلاتی برای ساکنین،کسبه و استفادهکنندگان از فضا ایجاد نمودهاست. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی طرح ساماندهی میدان شهرری، بعنوان یکی از میادینی تاریخی و مذهبی تهران، انجام شد. مطالعه از رویکرد ترکیبی کمّی–کیفی بهره برده و دادهها از طریق پرسشنامه (۲۷۰ پاسخدهنده شامل ساکنان، کسبه و استفادهکنندگان از فضا)، مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۳۰ متخصص و مشاهده میدانی گردآوری شد. تحلیل دادهها بر اساس نظریههای ارزیابی تأثیرات اجتماعی ونکلی، حس مکان و تعلق مکانی رلف و توآن، سرمایه اجتماعی پاتنام، عدالت فضایی سوجا و فضاهای عمومی و حیات شهری جاکوبز و ژل انجام شد. یافتهها نشان داد که ساماندهی میدان، علاوه بر بهبود شرایط کالبدی و زیستمحیطی، تأثیرات مثبت محدودی بر حس تعلق، تعاملات اجتماعی و هویت فرهنگی داشته است، اما نابرابری فضایی و برخی نارضایتیهای کسبه نیز به عنوان پیامدهای منفی شناسایی شدند که در میانمدت میتواند باعث افزایش نارضایتی عمومی و برهم خوردن طرح ساماندهی اجراشده شود. توجه به این نتایج ضمن اینکه اهمیت توجه همزمان به ابعاد اجتماعی، فرهنگی و کالبدی پروژههای بازآفرینی شهری را مورد تأکید قرار میدهد، ارائه راهکارهایی برای تقویت آثار مثبت و کاهش پیامدهای منفی در پروژههای مشابه شهری را ضروری میسازد. از سناریوهای مختلف(تداوم، تغییر و تعدیل وضع موجود) که در مطالعات اتاف بررسی میشوند تعدیل وضع موجود نسخه پیشنهادی محققین میباشد.https://urdp.atu.ac.ir/article_19974_78b336b3e183545b5e1a0e345ab38661.pdfدانشگاه علامه طباطباییفصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای2476-6402103520251222Explaining the Factors Influencing the Sense of Belonging to Urban Third Places: A Case Study of Eynali Recreational Area, Tabrizتبیین عوامل مؤثر بر حس تعلق به مکان سوم شهری؛ مطالعه موردی تفرجگاه عینالی تبریز1812081997710.22054/urdp.2025.85621.1704FAمحمدشالیاستادیار و عضو هیئت علمی گروه برنامهریزی منطقهای پژوهشکده توسعه و برنامهریزی جهاددانشگاهیبابکمحرم پورکارشناسی ارشد برنامهریزی شهری موسسه آموزش عالی سراج، تبریز، ایرانJournal Article20250502Urban third places are social environments beyond home and workplace that play a significant role in enhancing social interaction, place identity, and quality of life. This study aimed to investigate the factors influencing the sense of belonging to third places, using the Einali recreational area in Tabriz as a case study. The research employed a descriptive-analytical method with a quantitative approach. Data were collected through a researcher-designed questionnaire using a five-point Likert scale from a random sample of 384 visitors, of which 355 valid responses were analyzed. Key variables included place attachment, participation in activities, and user loyalty. Instrument reliability was confirmed with a Cronbach’s alpha of 0.928. The findings revealed a positive and significant relationship between the sense of belonging to urban third places and the research variables. Significant differences were also observed in component scores based on visitation patterns and education levels. Structural equation modeling showed that place attachment indirectly strengthens user loyalty through social bonding and participation in activities. The model explained a substantial portion of the variance in the dependent variables. The results underscore the importance of addressing identity, social, and behavioral dimensions simultaneously to foster a stronger sense of belonging to third placesمکانهای سوم شهری، فضاهایی فراتر از خانه و محل کار هستند که نقش مهمی در ارتقای تعاملات اجتماعی، هویت مکانی و کیفیت زندگی دارند. این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر حس تعلق به مکان سوم، با مطالعهی موردی تفرجگاه عینالی تبریز انجام شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کمّی بود. دادهها با پرسشنامهای محققساخته در مقیاس پنجدرجهای لیکرت از میان ۳۸۴ بازدیدکننده بهصورت تصادفی گردآوری شد و ۳۵۵ پرسشنامه معتبر تحلیل شد. متغیرهای اصلی شامل دلبستگی مکانی، مشارکت در فعالیتها و وفاداری کاربران بودند. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ ۰٫۹۲۸ تأیید شد. یافتهها نشان داد بین حس تعلق به مکان سوم شهری و متغیرهای پژوهش رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین تفاوت معناداری در میانگین نمرات مؤلفهها بر اساس الگوی بازدید و سطح تحصیلات مشاهده شد. مدل معادلات ساختاری نشان داد که دلبستگی مکانی از طریق پیوند اجتماعی و مشارکت در فعالیتها، به شکل غیرمستقیم موجب تقویت وفاداری میشود. این مدل توانست سهم بالایی از واریانس متغیرهای وابسته را تبیین کند. نتایج بر اهمیت توجه همزمان به ابعاد هویتی، اجتماعی و رفتاری در ارتقای حس تعلق به مکانهای سوم تأکید دارد.https://urdp.atu.ac.ir/article_19977_1ac0c2f31fe2d4749dd1ffabe1510c23.pdfدانشگاه علامه طباطباییفصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای2476-6402103520251222Visualizing Citation Networks and Emerging Research Trends in Behavioral Sciences Related to Urban Environments: A Scientometric Approachبازنمایی الگوهای استنادی و روندهای نوظهور علوم رفتاری در محیط های شهری: یک تحلیل علم سنجی2092461997610.22054/urdp.2025.85683.1706FAفریدگنجعلیدانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایرانایمانقلندریاناستادیار، گروه شهرسازی ، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه فردوسی، مشهد ، ایران.Journal Article20250505Understanding the human-environment interaction within the context of increasing urbanization is a primary challenge in urban studies. Aiming to delineate the intellectual structure and emerging trends in the interdisciplinary field of behavioral sciences and the built environment, this study utilizes a mixed-method approach of scientometric and content analysis. By analyzing bibliographic data from Scopus and Web of Science using VOSviewer and conducting a content analysis of 56 key articles, a comprehensive map of the scientific landscape was developed. The findings indicate a primary research focus on urban planning (33%) and landscape design (21%). Two main and complementary intellectual currents were identified: one focusing on the "psycho-social" dimensions of behavior, and another centered on the impact of "physical form and planning interventions," reflected in leading journals such as the Journal of Cleaner Production and Transportation Research Part A. The results signify a paradigm shift from objectivist to more pragmatic and integrated analyses. By identifying research gaps and hubs, this paper provides a guide for future studies aimed at enhancing the quality of urban spaces through more informed design interventions.درک تعامل میان انسان و محیط در زمینه شهرنشینی فزاینده، یکی از چالشهای اصلی در حوزه مطالعات شهری است. این پژوهش با هدف ترسیم ساختار فکری و روندهای نوظهور در حوزه میانرشتهای علوم رفتاری و محیط ساختهشده، از یک رویکرد ترکیبی علمسنجی و تحلیل محتوا بهره میبرد. با تحلیل دادههای کتابشناختی از پایگاههای Scopus و Web of Science از طریق نرمافزار VOSviewer و بررسی محتوایی ۵۶ مقاله کلیدی، نقشه جامع این حوزه علمی ترسیم گردید. یافتهها نشان میدهد که پژوهشها عمدتاً بر برنامهریزی شهری (۳۳٪) و طراحی منظر (۲۱٪) متمرکز هستند. دو جریان فکری اصلی و مکمل شناسایی شد: یک جریان متمرکز بر ابعاد «روانشناختی-اجتماعی» رفتار و دیگری متمرکز بر تأثیر «فرم کالبدی و مداخلات برنامهریزانه»، که این دو رویکرد در نشریات مرجعی چون Journal of Cleaner Production و Transportation Research Part A تجلی یافتهاند. نتایج، بیانگر یک گذار پارادایمی از رویکردهای عینیگرایانه به سمت تحلیلهای عملگرایانه و یکپارچه است. این مقاله با شناسایی شکافها و قطبهای پژوهشی، راهنمایی برای مطالعات آتی جهت ارتقای کیفیت فضاهای شهری از طریق مداخلات طراحانه آگاهانهتر ارائه میدهد.https://urdp.atu.ac.ir/article_19976_0bda2c0b395d92f6fb8e1c023518fc95.pdf