Document Type : Research Paper

Authors

1 Assistant Professor of Urban Planning,, , Islamic Azad University of Mashhad , Mashhad, Iran

2 Ph.D. Candidate of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran

Abstract

 
One of the most important ways to deal with flood risk is to zoning the flood potential. The present study was conducted with the aim of zoning the risk of floods in Sabzevar with emphasis on urban and rural areas in 2020. This research was of applied type, and fuzzy logic, hierarchical analysis and GIS were used. In this study. Eight criteria of slope, distance from river, altitude, geology, land use, rainfall, drainage density and vegetation have been studied. In order to zone the risk of floods in Sabzevar, based on the above criteria, first the layers are rasterized and then the layers are obtained using fuzzy, fuzzy membership functions and finally fuzzy maps. Then, with the help of Excel software, the process of pairwise comparison of criteria with each other and then the final weight of the criteria are combined with fuzzy layers, and finally the obtained maps are matched with fuzzy operators and the zoning map is extracted. The results of this study showed that the effective variables in causing floods in the region include slope with a weight coefficient of 0.340 and precipitation with a coefficient of 0.184. Of course, vegetation variable with a coefficient of 0.020 has the least impact in the region. According to the flood risk classification map, Sabzevar as the most important population center of the city is in low risk zone. In terms of rural settlements, most of the settlements of this city are in very low, low and medium risk zone.

Keywords

  • اسفندیاری دارآباد، فریبا. ­(1398)، «پهنه‌بندی سیلاب حوضه آبخیز آجرلو چای با استفاده از روش L-THIA و منطق فازی»، پژوهش‌های ‌ژئومورفولوژی‌کمّی، سال 8، شماره 2.
  • اصغری مقدم، محمدرضا. (1378)، جغرافیای طبیعی شهر (هیدرولوژی و سیل‌خیزی شهر)، چاپ اول، انتشارات مسعی.
  • خلیلی، علی؛ پورزارع، مرتضی و سروش، آریان. (1399)، «تحلیل و ارزیابی آسیب‌پذیری ناشی از سیلاب شهری با استفاده از نرم‌افزارArcGIS (نمونه موردی: شهر بهشهر)»، اولین کنفرانس محیط‌زیست، عمران، معماری و شهرسازی، استانبول، ترکیه.
  • خلیلی، علی و سروش، آریان. (1399)­، «ارزیابی آسیب‌پذیری ناشی از سیلاب در منطقه مکران با استفاده­از نرم‌افزارArcGIS»، فصلنامه­جغرافیایی­سرزمین،­ سال­17، ­شماره­1: 66-11.
  • رستمی،­ فرهاد. (1387)­، اصلاح مدل برآورد رسوب با بکارگیری تکنیک فازی در حوضه سد زاگرس، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا، دانشگاه تربیت‌معلم.
  • سلامی، محمد. (1389)، تحلیل پارامترهای کیفی آب تالاب انزلی با استفاده از روش ریاضی فازی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت‌معلم.

- صفاری، امیر؛ ساسان‌پور، فرزانه و موسی‌وند، جعفر. (1390)­، «ارزیابی‌آسیب‌پذیری مناطق شهری در برابر خطر سیل با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و منطق فازی مطالعه موردی: منطقه­3 تهران»،­نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره17، شماره­20:­ 129-150.

  • عطائی، محمد. (1389)­، تصمیم‌گیری‌چندمعیاره‌فازی، چاپ ­اول، انتشارات ­دانشگاه ­شاهرود.
  • علیزاده، امین. ­(1390)، اصول هیدرلوژی‌کاربردی، دانشگاه فردوسی مشهد، چاپ 33.
  • غیور، حسنعلی. ­(1375)­، «سیل‌ومناطق ‌سیل‌خیز در ایران»، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 11، شماره 1.
  • قدسی‌پور، حسین. (1384)­، فرآیند تحلیل‌ سلسله‌مراتبی AHP­، دانشگاه امیرکبیر، مرکز نشر.
  • قنواتی، عزت‌الله. ­(1392)­،­ «ارزیابی و پهنه‌بندی خطر رخداد سیل در حوضه فرحزاد (تهران) با استفاده ازمدل فازی»، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی ‌محیطی، سال23، شماره 4:121-138.
  • لطفی، حیدر و جعفری، مهتاب. (1390)­، ­«فرآیند ایمن‌سازی شهری جهت مقابله با مخاطرات طبیعی (سیل) مطالعه موردی شهر تهران»، فصلنامه علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، سال 11، شماره 36: 283-296.
  • محمودزاده، حسن و باکویی، مائده. (1397)، «پهنه‌بندی سیلاب با استفاده از تحلیل فازی مطالعه موردی ساری»، مجله مخاطرات محیط طبیعی، دوره 7، شماره 51:18-68.
  • مهدی زاده، جواد. (1391)، تحلیل مخاطرات اقلیمی در شهر تبریز با استفاده از منطق فازی و مدل ANP، پایان نامه کارشناسی ارشد رشتۀ جغرافیا، دانشگاه محقق اردبیلی.
  • موسوی، سیده معصومه؛ نگهبان، سعید؛ رخشانی مقدم، حیدر و حسین‌زاده، سید محسن. (1395)­، «ارزیابی و پهنه‌بندی خطر سیل‌خیزی با استفاده از منطق فازی TOPSIS در محیط GIS مطالعه موردی حوضه آبخیز شهر باغملک»، مجله مخاطرات محیط طبیعی، سال 5، شماره 10: ­79-98.
  • مؤمنی، منصور. (1378)، مباحث نوین تحقیق در عملیات ، انتشارات دانشگاه تهران،چاپ دوم.
  • نسرین نژاد، نعمت اله؛رنگزن، کاظم؛ کلانتری، نصرا... و صابری، عظیم. (1393)­، «پهنه‌بندی پتانسیل سیل‌خیزی حوزه آبریز باغان با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی (FAHP)»، مجله سنجش‌ازدور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع طبیعی، سال 5، شماره 15:4-34.
  • نصری، مسعود. (1388)­، ­«بررسی سیلاب‌ها و شبکه مسیل‌های تأثیرگذار بر شهر زواره و توجه به آن در برنامه‌ریزی شهری»، فصلنامه جغرافیایی چشم‌انداز، سال 1، شماره 2.
  • یمانی، مجتبی. (1384)­، «ارتباط ویژگی‌های ژئومورفولوژیک حوضه‌ها و قابلیت سیل‌خیزی (تجزیه و تحلیل داده‌های سیل از طریق مقایسه ژئومورفولوژیک حوضه‌های فشند و بهجت آباد)­»، مجله پژوهش‌های جغرافیایی، دوره 37، شماره 54: 47-57.