ارزیابی آسیب‌پذیری اجتماعی- فیزیکی در برابر زلزله (نمونه موردی: شهرستان‌های استان اردبیل)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

شناخت میزان آسیب‌پذیری نسبت به مخاطرات طبیعی و ریشه‌یابی علل تفاوت‌های اجتماعی فضایی آن، برای نیل به جامعه‌ای پایدار ضروری است. بر این اساس، شناخت مناسب از آسیب‌پذیری و الگوی اجتماعی- فضایی آن مبنای لازم را برای تدوین سیاست‌های مناسب کاهش آسیب‌پذیری و ارتقای تاب‌آوری فراهم می‌آورد. هدف این پژوهش ارزیابی و رتبه‌بندی میزان آسیب‌پذیری اجتماعی - فیزیکی شهرستان‌های استان اردبیل در برابر زلزله است. این تحقیق به لحاظ هدف کاربردی، و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق توصیفی- تحلیلی می‌باشد. اطلاعات مورد نیاز تحقیق از گزارش‌های بخش جمعیت و مسکن مرکز آمار کشور برداشت شده است. برای رتبه‌بندی شهرستان‌ها از نظر توزیع شاخص‌ها، از روش تاپسیس و برای بیان رابطه بین متغیرها از روش رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) استفاده شد. نتایج تحقیق بیانگر آن است که به لحاظ آسیب‌پذیری اجتماعی شهرستان پارس‌آباد در پهنه خیلی زیاد و شهرستان اردبیل در پهنه خیلی کم قرار دارند. در مقابل به لحاظ آسیب‌پذیری فیزیکی شهرستان مشکین در پهنه خیلی زیاد و شهرستان اردبیل در پهنه خیلی کم قرار دارند. نتایج تلفیق شاخص‌های اجتماعی و فیزیکی در مدل تاپسیس زلزله نشان داد که شهرستان اردبیل با امتیاز 0.580 در پهنه خیلی کم و شهرستان مشکین‌شهر با امتیاز 0.411 در پهنه خیلی زیاد از آسیب‌پذیری در برابر زلزله قرار دارند. در نهایت نتایج تحلیل رگرسیون وزن‌داری جغرافیایی بیانگر آن بود که بین جمعیت و آسیب‌پذیری رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Evaluation of Socio-Physical Vulnerability Versus Earthquake: A Case study of Counties of Ardabil Province

نویسندگان [English]

  • Firouz Jafari
  • Afashar Hatami
  • Sepideh Noori
چکیده [English]

To achieve a sustainable society, it is necessary to recognize the levels of vulnerabilities versus natural risks the causes of socio-physical differences. Based on this, recognizing vulnerability and its socio-spatial pattern is the basis of policy making toward reducing vulnerability and increasing resiliency. The objective of this research is to evaluate and rank the levels of socio-physical vulnerability of Ardabil province counties versus earthquake. This research from view of objective is applied and from view of nature and research method is a descriptive - analytic study. The required data for the study has been gathered from the reports of population and housing sections of national census center. To rank the counties in terms of distribution index, and to express the relationship between variables, TOPSIS and Geographical Weighted Regression (GWR) has been used respectively. Findings indicate that in terms of social vulnerability Pars Abad County is on the very high zone and Ardabil County is on the very low zone. In contract, in terms of physical vulnerability, Meshkin County is on the very high zone and Ardabil County is on the very low zone. The results of combination of social and physical indexes in TOPSIS model showed that, Ardabil County with the score of 0.580 is on the very low zone and Meshkin County with the score of 0.411 is on the very high zone of vulnerability. Finally analysis of Geographical Weighted Regression (GWR) indicated that there is direct and significant relationship between population and vulnerability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Vulnerability
  • earthquake
  • TOPSIS
  • GWR
  • Ardabil Province