مطالعه تطبیقی تجربیات سیاستی کشورهای منتخب آسیایی در زمینه توزیع متوازن جمعیت شهری

نویسندگان

1 استادیار جمعیت‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی

2 کارشناس پژوهشی گروه مهاجرت و شهرنشینی مؤسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور.

چکیده

این مقاله به مقایسه تجربیات کشورهای منتخب آسیایی در زمینه توزیع متوازن جمعیت می‌پردازد و تلاش خواهد کرد نشان دهد که کدام یک از پارادایم‌های برنامه‌ریزی فضایی ـ جمعیتی در توزیع بهینه‌تر جمعیت نتایج بهتر و مؤثرتری داده است. روش تحقیق، تحلیل اسنادی است و از اسناد معتبر در زمینه برنامه‌ریزی‌های دولتی استفاده‌ شده است. به‌طورکلی چهار نوع پارادایم برنامه‌ریزی با توجه به اقتصاد جمعیت ـ فضا تشخیص داده شد: الف) دولت‌های غیرمتمرکز با پارادایم تمرکززدایی سیاسی اقتصادی (ژاپن)، ب) دولت‌های متمرکز با پارادایم مداخله مستقیم در مدیریت جمعیت ـ فضا (چین و اندونزی). ج) دولت‌های متمرکز با پارادایم تمرکززدایی اقتصادی (ایران و کره جنوبی) و د) دولت نیمه‌متمرکز با پارادایم اولویت‌بخشی به توسعه روستایی. نتایج نشان می‌دهد که دولت‌های غیرمتمرکز با رویکرد تمرکززدایی اداری سیاسی و اقتصادی نتایج مثبت‌تری از توسعه برابر در سطح ملی و توزیع بهینه جمعیت به دست داده‌اند. بررسی‌ها نشان داد عدم وجود هماهنگی بین بخش‌های کلان، میانی و خرد، فقدان اراده سیاسی لازم برای اجرای طرح‌های آمایش سرزمین و عدم پایش برنامه‌ها آمایش سرزمین و توزیع فضایی جمعیت، از جمله مهم‌ترین موانع عدم موفقیت راهبردهای توزیع بهینه جمعیت هستند. در کشورهای با نظام متمرکز برنامه‌ریزی کلید اصلی توفیق برنامه‌ها ایجاد هماهنگی‌های بین‌بخشی و پایش مداوم برنامه‌ها است.
 

کلیدواژه‌ها


-  آسایش، حسین. (1383)، اصول و روش‌های برنامه‌ریزی روستایی. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.

-  پاپلی‌یزدی، محمدحسین؛ رجبی سناجردی، حسین. (1386)، نظریه‌های شهر و پیرامون. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها. (سمت).

-  توفیق، جعفر. (1387)، آمایش سرزمین: تجربه جهانی و انطباق آن با وضع ایران. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری، وزارت مسکن و شهرسازی، معاونت معماری و شهرسازی.

-  شکوی‌ای، حسین. (1374)، دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری. تهران: انتشارات سمت.

-  عطار، سعید. (1388)، روند توسعه در تجربه کشورهای شرق آسیا. سایت اینترنتی

http://www.bashgah.net/fa/content/show

قانون برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. (1372- 1368)، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.

قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. (1388-1384)، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.

قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. (1378-1374)، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.

قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. (1383-1379)، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.

-  Anh, N. (2003). Internal Migration Policies in ESCAP Region. Asia – Pacific Population Journal, Vol. 18 No.3, PP (123- 145).

-  Erkan, P. Aykut, S. Onur, D. Murat, A.D. (2013). Emerging Regional Planning Structures in Turkey: Limites and challenges. SuleymanDemirelUniversity, Department of Economics, Isparta/TURKEY

-  Irwin, M. Hughes, H. (1992). Centerlity and the Structure of Urban Interaction: Measures and Concepts, Applications. Sicail Forces.V (71-1) PP:G (17-51).

-  Jones, G.W. (1979). Indonesia: The transmigration programme and development planning, in R.J. Pryor (ed.), Migration and Development in South East Asia: A Demographic Perspective. Kuala Lumpur: OxfordUniversity Press.

-  Kim, W.B. (1988). Population Redistribution Policy in Korea: A Review Population Policy, Research and Policy Review, No. 3, PP. 49-77.

-  Webster. D. (2005). Urbanization Dynamic and Policy Framework in Developing Countries, World Bank and Government of Philippine.

- Wijest. T.V. (1985). Transmigration in Indonesia:An Evaluation of a Population Redistribution Policy. Population Research and Policy Review, N. 4, PP. 11- 30.

- United Nation (2013). World Population Policies. (www.un.org).

- United Nation (2014). World Urbanization Prospect.

- (http://esa.un.org/unpd/wup/FinalReport/WUP2014-Report.pdf).