امکان‌سنجی احداث ایستگاه بازیافت پسماند جامد صنعتی در شهرک صنعتی نصیرآباد

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد رشته برنامه‌ریزی آمایش سرزمین دانشگاه تهران

2 استادیار رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران.

3 استاد رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران.

چکیده

توجه به مدیریت مواد زائد جامد و از آن جمله زباله‌های صنعتی با توجه به ترکیبات مختلف مواد، جنبه‌های سازگاری و ناسازگاری در عملیات جمع‌آوری، دفع و از همه مهم‌تر مسئله بازیافت در چارچوب برنامه‌های محیط‌زیست هر منطقه دارای اهمیت خاصی است که می‌بایستی مدنظر قرار گیرد. «مدیریت پسماندهای صنعتی» یکی از شیوه‌های بسیار مناسب برای ایجاد تعامل و پیوند بین صنعت و محیط‌زیست و کاهش اثرات سوء فعالیت‌های صنعتی در آن می‌باشد. چنین مدیریتی با استفاده از روش‌های مختلفی ازجمله «پیشگیری از آلودگی» یا «کمینه‌سازی پسماندها» در مبدأ تولید، «بازیافت» و «استفاده مجدد» قابل‌اعمال است. شهرک صنعتی نصیرآباد که در فاصله 5 کیلومتر جنوب شرقی شهر رباط‌کریم و دارای 464 واحد تولیدی فعال می‌باشد، روزانه بیش از 5/2 تن زائدات جامد دارد اما فاقد ایستگاه بازیافت پسماند جامد صنعتی می‌باشد. در مرحله اول، اطلاعات کمی و کیفی تولید پسماند صنعتی با استفاده از پرسشنامه به‌صورت تصادفی از 68 واحد صنعتی دریافت و تجزیه‌وتحلیل شد. در مرحله دوم مکان‌یابی بر اساس شاخص‌ها صورت گرفت. برای شناسایی شاخص‌های مکان‌یابی با بهره‌گیری از دستورالعمل‌ها و ضوابط مکان‌یابی دفن پسماند و نیز نظرات کارشناسان درمجموع 6 معیار مؤثر در قالب 19 زیر معیار شناسایی شد. در گام بعد داده‌های هر یک از معیارها و زیرمعیارها به‌صورت نقشه از سازمان‌های مختلف دریافت و بانک اطلاعاتی تشکیل شد. به‌منظور شناسایی مکان‌های دارای اولویت، ابتدا جرائم هریک از کاربری‌ها محاسبه و درنهایت فضاهای باقیمانده بر اساس شاخص‌های شناسایی‌ شده اولویت‌بندی شدند. تکنیک مورد استفاده برای تعیین امتیاز هر یک از قطعات تکنیک SAW می‌باشد. برای بی مقیاس سازی لایه‌ها نیز از روش فازی استفاده شد. در این مرحله 20 قطعه زمین شناسایی شد. در مرحله سوم، امکان استقرار ایستگاه بازیافت پسماند صنعتی در قطعات شناسایی‌ شده بر اساس 7 معیار و 27 زیر شاخص حقوقی، اجتماعی، مدیریتی، اقتصادی، زیست‌محیطی، کالبدی عمرانی و زیربنایی با کمک 30 نفر از کارشناسان شهرک صنعتی و شهرستان رباط‌کریم مورد ارزیابی قرار گرفت و درنهایت قطعه شماره 14 با مساحت 131 هکتار واقع در جنوب غرب شهرک صنعتی شناسایی گردید.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


-  ازکیا، مصطفی؛ علیرضا دربان آستانه. (1389)، روش‌های کاربردی تحقیق، جلد اول، تهران: شرکت انتشارات کیهان. چاپ دوم.

-  بمانی، اکرم؛ نعمت‌الله خراسانی؛ هادی پوردارا؛ فرهاد نژاد کورکی. (1389)، ویژگی‌های کمی و کیفی و مدیریت پسماندهای صنعتی شهرک‌های صنعتی یزد، نشریه محیط‌زیست طبیعی، (مجله منابع طبیعی ایران)، دوره 63، شماره 2.

-  پورخباز، حمیدرضا؛ سعیده جوانمردی. (1390)، سیستم مدیریت دفع و بازیافت مواد زائد جامد شهری، تهران: سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

-  روانی پور، معصومه؛ میترا غلامی؛ جواد رشیدی؛ احمد عامری. (1387)، بررسی وضعیت پسماند جامد خطرناک صنایع شهرستان دشتستان از نقطه ‌نظر زیست‌محیطی، فصلنامه سلامت کار ایران، دوره 5، شماره 3 و 4.

سازمان حفاظت محیط‌زیست. (1380)، دستورالعمل مکان‌یابی محل دفن مهندسی – بهداشتی پسماندها، دفتر بررسی آلودگی آب‌وخاک.

سازمان ملی استاندارد ایران. (1392)، راهبری ایستگاه‌های بازیافت شهری - آیین کار، جمعی از کارشناسان، سازمان ملی استاندارد ایران، چاپ اول.

-  عابدین زاده، فریماه؛ سید مسعود منوری. (1386)، بررسی مدیریت پسماندها در شهر صنعتی رشت، علوم محیطی، سال چهارم، .شماره 4.

-  فرزادکیا مهدی؛ محمدامین کرمی؛ احمد جنیدی جعفری؛ رامین نبی‌زاده، محمود؛ رضا گوهری؛ مصطفی کریمایی. (1390)، بررسی مدیریت پسماندهای صنعتی صنایع حدفاصل تهران تا کرج در سال 1388، فصلنامه علمی پژوهشی انجمن علمی بهداشت محیط ایران، دوره چهارم، شماره چهارم. 

-  کرمی، محمدامین؛ مهدی فرزادکیا؛ احمد جنیدی؛ رامین نبی‌زاده؛ محمودرضا گوهری؛ مصطفی کریمایی. (1389)، بررسی کمی و کیفی پسماندهای صنعتی تولیدی صنایع حدفاصل تهران تا کرج، فصلنامه سلامت کار ایران، دوره 8، شماره 2.

-  مختارانی، نادر؛ بابک مختارانی؛ سید محمدرضا علوی مقدم. (1386)، مدیریت مواد زائد خطرناک، تهران: جهاد دانشگاهی صنعتی شریف با همکاری انتشارات فدک ایساتیس.

مرکز آمار ایران. (1392)، سالنامه آماری استان تهران، تهران.

مرکز سلامت محیط و کار. (1392)، راهنمای طبقه‌بندی پسماندها برای بازرسین بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی تهران، پژوهشکده محیط‌زیست.

 

-  Arabshahi, Zahra. (2001). Green productivity and hazardous waste management in Islamic Republic of Iran – Tehran: S.N.

-  Bovea, Maria Dolores. Julius Cherry Powell, Antonio Gallardo and Salvador. f Capuz-Rizo, (2007). The role played by environmental factors in the integration of a transfer station in a municipal solid waste management system.Waste Management, 27, 545- 553.

-  Geng, Yang, Murray Haight. (2007). Planning for Integrated Solid Waste Management at the Industrial Park Level: a case of Tianjin. China, Waste Management. Volume 27, Issue 1, Pages 141-150.

-  Kessler consulting (2009). materials recovery facility technology reviews.

-  Ryan, Marie (2010). Environmental Standards for Municipal Solid Waste Material Recovery Facilities, Newfoundland, Department of Environment and Conservation.

-  US Environmental Protection Agency (EPA) (c.1998). MSW Landfill Criteria, Technical.