نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده معماری و شهرسازی واحد تهران مرکزی

2 گروه شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران.

3 دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

چکیده

تحولات اخیر و سرعت ساخت‌وساز در شهرها و متعاقب آن نابسامانی در سیمای فضاهای شهری مبین ضعف‌ها و چالش‌هایی در سطوح مختلف است که نگاه موشکافانه‌تری به مسئله نمای شهری را می‌طلبد و کلیه ساختمان‌ها را در برمی‌گیرد ولی ساختمان‌های مسکونی بیشترین عناصر و تأثیرگذارترین عوامل منظر یک شهر می‌باشند. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به راهکارهای ارتقاء کیفیت نمای بناهای مسکونی شهر تهران و با توجه به تجربه شکل‌گیری کمیته‌های نما در یک دهه‌ی اخیر، به دنبال پاسخگویی به این سؤالات است که کنشگران و مؤلفه‌های مؤثر بر شکل‌گیری نماهای ساختمانی چگونه است؟ چالش‌های مرتبط با نمای بناهای مسکونی و انتظارات مترتب آن چیست؟ فرایند مطلوب در خصوص ارتقاء نمای بناهای مسکونی چگونه است؟ برای پاسخگویی به پرسش‌های مذکور، از روش‌شناسی کیفی و راهبرد تحلیل محتوا از طریق مصاحبه عمیق نیمه‌ساختاریافته با افراد تأثیرگذار استفاده شده است. راهکارهای ارتقاء کیفیت نما شامل یک ساختار سلسله‌مراتبی و مجموعه‌ای از عناصر تعریف‌شده ضمن درک ابعاد مختلف همه مداخله‌‌کنندگان و سازمانهای ذی‌نفع در شهر می‌باشد و بر روی دیدگاه گسترده‌ای از معیارها تمرکز می‌شود. بنابر نتایج پژوهش،کنشگران مؤثر با توجه به سطح تاثیرگذاری و عملکردی در دو دسته‌ی مدیریت شهری(تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی و اجرایی) و ذی‌نفعان فراگیر(زمین، طراحی، ساخت و ساز، عمومی) دسته‌بندی شدند. عوامل مؤثر بر نمای ساختمانهای مسکونی به ترتیب اهمیت شامل « اسنادی»، « مدیریتی و حقوقی»، « اجتماعی»، « طراحی(طراحان) »، « فناوری »، « نظری »، « اقتصادی» و «اجرایی» می‌باشد و می‌تواند در برنامه‌ریزی، طراحی، مدیریت و تصمیم‌گیری و ارزیابی کیفیت نمای بناهای مسکونی موردتوجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Solutions To Improve The Facade Quality Of Residential Buildings In Tehran

نویسندگان [English]

  • Marjan Golipour 1
  • Pouyan Shahabian 2
  • Behnaz Aminzadeh Goharrizi 3

1 Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch

2 Associate Professor, Department of Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Iran

3 Professor, Faculty of Urban Planning, Campus of Fine Arts, University of Tehran, Iran.

چکیده [English]

The recent developments and the speed of construction in cities and the subsequent disorder in the appearance of urban spaces require a more careful look at the issue of the urban landscape and at a smaller level the issue of the urban landscape.
In order to provide solutions for improving the quality of facades of residential buildings, Tehran city was chosen due to the experience of forming facade committees in the last decade in the municipal structure. According to the level of effectiveness and performance, the effective actors were classified into two categories: urban management (decision-making, decision-making, and executive) and inclusive stakeholders (land, design, construction, public).
Research data were identified, coded and analyzed using qualitative content analysis method with inductive approach and semi-structured in-depth interviews with influential people (urban management category). Therefore, the axes hidden in the text, the emphasized topics, the most used terms, the causes, the contexts and the current conditions of facade management and its improvement solutions were obtained from each of the interviews and by showing the hidden systems and recurring patterns. Conceptual models and maps were created.
The analysis of the results determined the factors affecting the appearance of residential buildings in the order of importance including "documentary", "management and legal", "social", "design (designers)", "technology", "theoretical", "economic" and "executive". and the solutions for improving facade quality include a hierarchical structure with the aim of providing key information to effective groups (actors) and based on a broad perspective of criteria.

کلیدواژه‌ها [English]

  • facade
  • residential buildings
  • improvement
  • Tehran
  • احمدی، سید یوسف. (۱۳۹۰)، راهنمای طراحی نما. تهران: موسسه علمی دانش‌پژوهان برین
  • بهزاد فر، مصطفی، شیعه، اسماعیل، و نامداریان، احمدعلی. (۱۳۹۶)، تدوین چارچوب نظری منظر شهری به کمک نظریه تولید فضا و نیروهای مؤثر بر منظر شهری. فصلنامه علمی- پژوهشی مدیریت شهری. شماره 24، دوره ۶. ص ۸۱/۹۴.
  • پاکزاد، جهانشاه. (۱۳۸۲)، پدیدارشناسی نمای ساختمان‌های مسکونی و سیر تکوینی توقعات از آن، نشریه هنرهای زیبا، شماره ۱۴. ص ۹۱/۱۰۲.
  • پندار، هادی. رستگار ژاله، سحر. (1401)، بررسی عملکرد کمیته‌های نما (حدفاصل 1400-1393) و تدوین سناریوهای آینده‌پژوهی با بهره-گیری از روش آیدا. باغ نظر
  • خاتمی، سید مهدی. بوجاری، پوریا. (۱۳۹۹)، تحلیل چالش‌های نماهای شهری تهران در سده اخیر. نشریه مدیریت شهری. شماره ۵۸. ص ۹۱/۱۱۱.
  • رمضانپور، مهرناز، شرقی، علی، صالح صدق‌پور، بهرام. (1400)، برچسب‌زنی نمای مسکن طبق وضعیت اجتماعی- اقتصادی ساکنین؛ دیدگاه متخصصان، مورد مطالعاتی: منطقه چهار شهرداری تهران. آرمان‌شهر. شماره 34. ص 131/146.
  • شهابیان، پویان. (۱۳۹۱)، منتخب مقالات اولین همایش ملی نمای ساختمان و سیمای شهر. تهران: انتشارات آذرخش
  • گلی‌پور، مرجان، شهابیان، پویان، امین‌زاده گوهرریزی، بهناز. (1400)، خوانش عوامل مؤثر بر ارتقاء نماهای مسکونی شهر تهران. برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای. دوره 6. شماره 17. ص 119/146.
  • صادقی پی، ناهید. (۱۳۹۴)، نگاه به‌نما. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
  • صفرنژادثمرین، مهسا، باباخانی رضا، کریمی آذری امیررضا. واکاوی اثربخشی پانزده خصلت بنیادی مدنظر الکساندر در طراحی نماهای شهری در جهت ارتقاء حس تعلق (مطالعه موردی: میدان شهرداری شهر رشت). مطالعات محیطی هفت حصار ۱۴۰۱; ۱۱ (۳۹). ص ۱۱۸/۱۰۵.
  • صفوی، سید علی. (1398)، دومین شماره نشریه انجمن طراحان شهری ایران با موضوع «نما و جداره‌های شهری». ص ۵۵/۶۲.
  • طباطبایی، ملک. (1390)، جداره‌های شهری و نقش آنها در کیفیت محیط (معیارهای نماسازی در فضای شهری). انتشارت آرمان‌شهر. چاپ اول
  • عادلی، هدیه، منصوری، بهروز و افهمی، رضا. (۱۴۰۱)، فهم معماران از سلیقه شهروندان در طراحی نمای بناهای مسکونی با تأکید بر «نظریه تمایز بوردیو». مطالعات محیطی هفت حصار سال یازدهم . شماره 40. ص 5/22
  • عالم راثی، معصومه، مطلبی، قاسم، فروتن، منوچهر و جلالیان، سارا. (1401)، شناسایی مؤلفه‌های معنای نماهای آپارتمان‌های مسکونی از دیدگاه شهروندان؛ مطالعه موردی: آپارتمان‌های شهر اردبیل) مطلبی و همکاران. معماری و شهرسازی ایران. دوره 13. شماره 1. ص 55/68.
  • عالم راثی، معصومه، مطلبی، قاسم، فروتن، منوچهر و جلالیان، سارا. (۱۴۰۰)، تبیین مدل مفهومی نماهای آپارتمان‌های مسکونی از دیدگاه ساکنان (مطالعه موردی: اردبیل). مطالعات محیطی هفت حصار. شماره ۳۶. ص ۱۴۷/۱۶۰.
  • عمرانی پور، علی و افشار اصل، مهدی. (1386)، تأملی بر اولین مقررات ساختمانی شهر تهران؛ نشریه آبادی، شماره ۵۶، نشریه آبادی، تهران. ص 90/95
  • فلامکی، محمد منصور. (۱۳۸۶)، باز زنده سازی بناها و شهرهای تاریخی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ ششم، تهران.
  • قربانیان، مهشید، بهزاد فر، مصطفی، و شریعت‌پور، فرشاد. (۱۳۹۹)، تکنیک‌های تحلیل نمای شهری با رویکرد توسعه تحلیل موضوع‌محور سیمای شهر بر اساس عوامل مؤثر بر جداره شهری از نگاه طراحی شهری. نامه معماری و شهرسازی. شماره ۱۲ (۲۷). ص ۹۹/۱۲۵.
  • کاکاوند، سیامک، حبیب، فرح، مختاری طالقانی، اسکندر. (1399)، تبیین نظام جامع طراحی معماری نماهای شهر تهران از دیدگاه مدیران و طراحان حبیب و همکاران. جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای). شماره 40. ص 335/360.
  • کاکاوند، سیامک، حبیب، فرح، مختاری طالقانی، اسکندر. (1399)، تحلیل و ارزیابی طراحی معماری نماهای شهر تهران به‌منظور تبیین نظام جامع و پاسخگو. نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی. شماره 4(پیاپی 48). ص 582/597.
  • گلکار، کورش. (۱۳۹۰)، طراحی شهری، فرایند یا فرایندها. صفه ۲۱ (۱). ص ۹۹/۱۳۴.
  • لطیفی، غلامرضا. (۱۳۹۷)، شناسایی و تدوین مدیریت هماهنگ شهری در کلان‌شهر اصفهان. فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. شماره ۳۶ (۱۰). ص ۶۱/۱۰۱.
  • مختار پور، اکبر، باباحیدریان، سیمین و مصلح آبادی، فاطمه. (۱۳۹۵)، نما در سیمای شهر. تهران: انتشارات هنر معماری قرن
  • منصوری، سید امیر. (۱۳۹۲)، راهبردهایی برای مدیریت نماهای شهری. مجله علمی-ترویجی منظر ویژه‌نامه نماهای شهری. شماره ۴ (۲۰) (20)4. ص ۳۴/۳۹.
  • مولائی، اصغر، اکبری ریابی، محمد. (1402)، آسیب‌شناسی قواعد و رویه‌های منظر و نماهای شهری از منظر فقه شیعه، مولائی و اکبری ربایی. برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای. دوره 8. شماره 24. ص 181/215.
  • نقی زاده، محمد، زمانی، بهادر و کرمی، اسلام. (۱۳۸۹)، ملاحظات فرهنگی در شکل‌دهی به نماهای شهری با تکیه‌بر ساختار نماهای شهری ایرانی در دوران اسلامی. نشریۀهویت شهر، سال پنجم، شمارۀ ۷، پاییز و زمستان. ص ۶۱/۷۴.