نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار، گروه علوم اجتماعی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

شورش های شهری، اعتراضاتی خشونت بار، ناگهانی و مبتنی بر انگیزه های اقتصادی هستند که عمدتا با اشغال فضاهای شهری به عنوان بستر اصلی اعتراضات همراه هستند. فضای شهری نیز خودشان متشکل از فضاهای مصرف، فضاهای قدرت و فضاهای شبکه ای هستند که هرسه، ابزار و هدفی برای شورش های شهری هستند. پژوهش حاضر با تأکید بر مهم ترین ترین شورش هایی که پس از انقلاب اسلامی رخ داده اند، به دنبال تحلیل سویه های فضایی شورش های شهری است. داده های تحقیق، منابع تاریخی ثانویه هستند و برای تحلیل داده ها از تکنیک بولی استفاده شده است. نتایج ماتریس بولی نشان می‌دهد، زمانی که علت اعتراضات، سکونتگاه های شهری و کنشگری شورشیان صرفا مبنی بر وندالیسم باشد، شورش های شهری در سطح محلی و اگر نارضایتی ها فارغ از موضوع از طریق شبکه های تعاملی تشدید شوند و کنشگری کارناوالی در کنار کنشگری وندالیستی در بین معترضان متداول شود، شورش های شهری در سطح ملی رخ می‌دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Spatial Analysis of Urban Riots in Post-Islamic Revolutionary Iran

نویسندگان [English]

  • Pegah Kheirollahi 1
  • Hamid Dehghani 2

1 Department of Sociology, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran

2 Assistant Professor, Department of Social Science, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran

چکیده [English]

Urban riots are violent, sudden, and economically willing-based protests that are usually based on occupying urban spaces as the main context of demonstrations. The urban spatial spaces including the consumption spaces, the power spaces, and the network spaces are both instruments and goals of urban riots. Current research tried to analyze the spatial aspects of the greatest urban rebellions that have occurred in post-Islamic revolutionary Iran and it was done in 2024. The research data is the secondary historical documents and the research method is the Boolean technique. The results of the Boolean matrix indicate that when the cause of grievance is struggling for urban settlements and the logic of protest activism is vandalism solely, the domain of urban uprising will be local. if dissatisfaction ignoring their cause, is exaggerated through the network interaction spaces and the Carnivalian activism is widespread in addition to vandalistic actions, the domain of urban riot will be expanded at the national level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban riots
  • Urban spaces
  • Boolean technique
  • Vandalistic activism
  • Carnivalian activism
  • اسماعیلی، محمدمهدی. (1399)، بحران تأمین آب در حوضۀ آبریز زاینده رود؛مسائل سیاسی و اجتماعی راهکارهایی برای مدیریت آن؛مطالعۀ موردی: اعتراضات سال‌های ( 1389 تا 1392). فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورۀ 9، شمارۀ 3، 567 - https://doi.org/10.22059/jisr.2020.295075.990

-   امینی، سعیده؛ فاطمه، امیدی؛ انتظاری، اردشیر. (1401)، مضامین شعارها در سه دهه اخیر ایران. فصلنامه علوم اجتماعی. سال 29، شماره 97، 1-38،

DOI: 10.22054/qjss.2023.67839.2525

  • باتلر، کریستین. (1399)، آنری لوفور؛ سیاست فضایی،زندگی روزمره و حق به شهر. ترجمه: نریمان جهانزاد. تهران: نشر همشهری.
  • باقرنژاد، بهار؛ کلایی،حمزه ؛ حقی، سعید؛ خاقانی، سعید. (1401)، خوانش بولی جنب شهای اجتماعی با استفاده از نظریه‌های فضا-زمان. نشریۀ علمی باغ نظر، 19 (116)، 41 - 54،

DOI: 10.22034/BAGH.2022.316629.5053

  • بیات، آصف. (1396)، سیاست‌های خیابانی؛ جنبش تهیدستان در ایران. ترجمه اسدالله چاشمی. تهران: نشر شیرازه.
  • توحیدلو، سمیه . (1402)، بررسی نظری جنبش زندگی، اصلاحات یا لحظه انقلابی (براساس تجربه تولید شده در اعتراضات 1401 ایران. (؛ مطالعات جامعه شناختی، 30 (1)، 293-312،

http://10.0.86.43/JSR.2023.356564.1846

  • جاودانی، علی؛ پروین، حسین. (1394)، مشارکت فضا و مردم یا اتصال امر سیاسی و فضای شهری (نمونه موردی : محله با بالوزیر و میدان التحریر قاهره، 1391 (فصلنامه علمی-پژوهشی باغ نظر، سال 12، شماره 34، 109-124 .
  • جفی، ریوکه؛ کانینیگ، آنوک دی. (1399)، درآمدی بر انسان شناسی شهری. ترجمه: علی باصری و محمد طیب سلطانی نژاد. تهران: نشر سمت.
  • جین، مارک. (1396)، شهرها و مصرف. ترجمه مرتضی قلیچ. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

-   حاتمی، عباس؛ نوربخش، سوسن. (1398)، بازسازی معنایی بحران آب در شرق اصفهان بر اساس نظریه مبنایی. فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال 30، شماره 73، 123-142.

Doi: 10.22108/jas.2018.109357.1299

  • حسین پور، روح الله؛ رشیدی، احمد. (1400)، اعتراضات دی ماه 1396 از منظر تئوری جامعه شبکه‌ای. فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، دوره10، شماره 39، 109- 140،

https://doi.org/10.22054/qpss.2021.60359.2829

  • خادمیان، طلیعه؛ قابل رحمت،فاطمه . (1394)، کنش‌های کارناوالی و فضای شهری. فصلنامه مطالعات جامعه شناختی شهری، سال 6، شماره 17، 179-212 .
  • دیکچ، مصطفی . (1400)، خشم شهری: شورش طردشدگان. ترجمه: مجید ابراهیم پور، بنفشه خسروی و نیما شکرایی. تهران: نشر چرخ.

-   رضایی ثمرین، عباس. داستان معترضان خشمگین جاده ساوه؛ تجربه نگاری از شورش دهه 70 اسلامشهر، روزنامه هفت صبح؛10آذر 1398 نمایه شده در سایت خبری رویداد 24، لینک

 https://www.rouydad24.ir/fa/news/196047/

  • روزنامه اعتماد: فریاد عطش؛ بازخوانی اعتراضات آب خوزستان در تیرماه 1400؛ 24 تیر 1402؛ لینک: https://www.magiran.com/article/4426520

-   ساعی، علی. (1390). منطق تحلیل تطبیقی تاریخی با رویکرد تحلیل بولی. فصلنامه علوم اجتماعی. دوره 18، شماره 54، 171-133.

   https://doi.org/10.22054/qjss.2011.882

  • ساوج، مایک؛ وارد، آلن؛ وارد، کوین. (1396)، جامعه شناسی شهری. ترجمه ابوالقاسم پوررضا. تهران: نشر سمت.
  • سایت ایسنا: مدارای بزرگ استراتژی دولت در اعتراضات بود؛ مصاحبه با علی ربیعی (وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی وقت)، 23 دی 1397؛ لینک:

https://www.isna.ir/news/97102211876

  • سایت خبری رویداد 24: اعتراضات خیابانی مردم اسلامشهر به فقر و کمبود امکانات رفاهی؛ لینک: https://www.rouydad24.ir/fa/news/366697
  • سایت خبری شرق دیلی:شورش 71 مشهد؛چرا و چگونه؟، گفتگو با مصطفی ایزدی (معاون سیاسی- امنتیتی وقت شهرداری مشهد) در فروردین 1398، لینک:

https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4

-   سایت دویچه وله فارسی، 10 اسفند 1391، خشم کشاورزان اصفهانی سبب قطع آب آشامیدنی یزد شد، لینک:    https://www.dw.com/fa-ir/16635332

-   سایت شرق دیلی، از کوی طلاب تا کوی دانشگاه، وحیده کریمی، 8 بهمن 1398، لینک: https://www.sharghdaily.com/3/808040

-   سایت العربیه فارسی، سالگرد اعترضات 74 اسلامشهر؛ مصاحبه با یک شاهد عینی، 5 آوریل 2021، لینک:   https://farsi.alarabiya.net/2021/04/05/

-   سوجا، ادوارد. (1397)، پساکلانشهر؛ مطالعات منطقه‌ای شهرها و مناطق. ترجمه: نرگس خالصی مقدم. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

  • سوندرز، پیتر. (1392)، نظریه اجتماعی و مسئله شهری. ترجمه محمود شارع پور. تهران: انتشارات تیسا.
  • کاستلر، مانوئل. (1393)، شبکه‌های خشم و امید؛جنبش‌های اجتماعی در اینترنت. ترجمه: مجتبی قلی پور. تهران: نشر مرکز.
  • گر، تد رابرت. (1388)، چرا انسان‌ها شورش می‌کنند؟. ترجمه: علی مرشدی‌زاده. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • گزارش آبان . (1399)، به سرپرستی سعید مدنی؛ تهران: موسسه رحمان.
  • گزارش حاشیه نشینی (اسکان غیررسمی) در ایران رویکردها، سیاست‌ها و اقدامات (1401)، دفتر مطالعات اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس. شماره مسلسل 18545.
  • گیلبرت، لیت؛ دیکچ، مصطفی. (1393). حق به شهر؛ سیاست‌های شهروندی در در فضا، تفاوت و زندگی روزمره؛ خوانش‌های هانری لوفور (مجموعه مقالات). ترجمه: افشین خاکباز و محمد فاضلی. تهران: انتشارات تیسا.
  • نوروزپور، مرتضی. (1398)، تحلیل اعتراض‌های سیاسی دی ماه 1396. پژوهشنامه علوم سیاسی. سال 14، شماره 4، 185-220.    https://doi.org/10.22034/ipsa.2019.391
  • ولی نژاد، عبدالله؛ کاظمی، عباس. (1400)، تحلیل جامعه شناختی ناآرامی‌های آبان 1398. پژوهشنامه علوم سیاسی؛ شماره4، پاپی64، 252-221.

https://doi.org/10.22034/ipsa.2021.444

  • هاروی، دیوید . (1379)، عدالت اجتماعی و شهر. ترجمه: فرخ حسامیان، محمدرضا حائری و بهروز منادی‌زاده. تهران: نشر پردازش و برنامه ریزی شهری.
  • هاروی، دیوید. (1399)، فضاهای امید. ترجمه: علیرضا جباری . تهران: نشر افکار.