نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• عباس کلانتری سرچشمه ¹
• نشاط توکلی ²
• درسا فتوحی اردکانی ³
• رضا اکبری ⁴

¹ دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد

² دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

³ دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته برنامه ریزی منطقه ای، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

⁴ گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

شهرهای امروز با تنش‌هایی چون تغییرات آب‌وهوایی، جزایر گرمایی، آلودگی‌های محیطی و بحران‌های سلامت مواجه هستند که این امر ضرورت توجه به رویکردهای پایدار را نشان می‌دهد. رویکرد بایوفیلیک از رهیافت‌های پایداری که به‌سرعت درحال‌توسعه است از منافع انسان‌ها ضمن حفظ منابع طبیعی و زیستی محافظت می‌کند. این رویکرد مباحثی چون سبزینگی، حکمروایی، زیرساخت‌ها، طراحی شهری، رفتارها و سبک زندگی را شامل می‌شود. شهر تاریخی یزد در اقلیم گرم و خشک، از نمونه‌ شهرهای پایدار محسوب می‌شد اما بافت جدید شهر با معضلات آسایش اقلیمی و مصرف انرژی مواجه است؛ بنابراین این رویکرد برای حل معضلات شهر یزد می‌تواند مؤثر واقع شود. هدف پژوهش حاضر انطباق شاخص‌های شهرسازی بایوفیلیک با اصول شهرسازی در اقلیم گرم و خشک و در نهایت تبیین مدل ساختاری تفسیری ایجاد بستری جهت کاربست آن است. در این راستا ضمن احصا شاخص‌های شهرسازی بایوفیلیک و شاخص‌های شهرسازی اقلیم گرم و خشک از مطالعات اسنادی و در ادامه با تلفیق و ترکیب شاخص‌های مذکور، شاخص‌های نهایی شهرسازی بایوفیلیک در اقلیم گرم و خشک تعیین گردیده است. سپس با روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) و تکمیل ماتریس اولیه توسط ۱۵ متخصص این حوزه، به تعیین روابط بین ابعاد و شاخص‌ها پرداخته شد. نتایج حاصل نشان می‌دهد که حکمروایی بایوفیلیک و رفتار و سبک زندگی بایوفیلیک بیشترین اثرگذاری را بر سایر شاخص‌ها دارد؛ پس می‌تواند منشأ اکثر شاخص‌ها در سایر ابعاد باشد و با ایجاد تغییر در دیگر ابعاد شهر می‌توان به اثربخشی بیشتری در زمینه بایوفیلیک شهر یزد دست‌یافت.

کلیدواژه‌ها

• شهرسازی بایوفیلیک
• اقلیم گرم و خشک
• یزد
• مدل‌سازی ساختاری تفسیری

موضوعات

• برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای

عنوان مقاله [English]

The Explanation of an Interpretive Structural Model for the Application of Biophilic Urban Planning in Hot and Arid Climates

نویسندگان [English]

• Abbas Kalantari Sarcheshmeh ¹
• Neshat Tavakoli ²
• Dorsa Fotouhi Ardakani ³
• Reza Akbari ⁴

¹ PhD Student of Urban planning, Art & Architecture school, Yazd university, Yazd

² Master of Urban planning, Tarbiat Modares university, Tehran

³ Master of Regional planning, Tarbiat Modares university, Tehran

⁴ Department of Urbanism, School of Art & Architecture, Yazd University, Yazd, Iran

چکیده [English]

Cities grapple with numerous challenges, including climate change, exacerbated by the urban heat island effect and environmental pollution, public health crises, and other urban dilemmas, underscoring the imperative for sustainable approaches. As a rapidly evolving sustainability strategy, the biophilic approach prioritizes human well-being while safeguarding natural and biological resources. This approach encompasses green infrastructure, governance, urban design, behaviors, and lifestyles. Conversely, despite its historical status as a sustainable city adapted to a hot and arid climate, Yazd has witnessed its newer urban developments deviate from this paradigm, resulting in challenges related to climatic comfort and energy consumption. Consequently, the biophilic approach could address Yazd's urban challenges. This research aims to align biophilic urbanism indicators with urban planning principles in hot and arid climates, culminating in developing an Interpretive Structural Model (ISM) to facilitate its implementation in Yazd. The study initially extracts biophilic, hot, and arid climate urbanism indicators through documentary research. Subsequently, these indicators are synthesized to derive a final set of biophilic urbanism indicators tailored for hot and arid climates. Furthermore, the Interpretive Structural Modeling (ISM) method is employed, with an initial matrix completed by 15 experts, to determine the relationships between dimensions and indicators. The findings reveal that biophilic governance and biophilic behaviors and lifestyles exert the most significant influence on other indicators, serving as foundational elements across various dimensions. A more pronounced impact can be achieved by strategically modifying these dimensions to foster biophilic urbanism in Yazd.

کلیدواژه‌ها [English]

• Biophilic Urban Planning
• Hot and dry Climate
• Yazd
• Interpretive Structural Modeling