حیاتِ ارزش‌های برنامه‌ریز در سایه گفتمان‌ها (مورد پژوهی: محیط برنامه‌ریزی کلان‌شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 مدرس شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

چارچوب انگاشتیِ تبیین‌کننده‌ ارزش‌ها و معیارهای داوری به مباحثه‌ای مهم در نظریه‌یِ برنامه‌ریزی تبدیل شده و بستر مناقشه-ای جدید در فرآیند برنامه‌ریزی را فراهم ساخته است: مناقشه‌ای درباره‌یِ پیوند برنامه‌ریزی و ارزش‌ها و پیوند تبعی آن با گفتمان-ها. پاسخ رایج به این موضع متاثر از حاکمیّتِ دیدگاهِ فن‌سالارانه و رهیافت اثبات‌باوری بوده است؛ به‌طوری‌که تأکید بر این رهیافت در نظامِ برنامه‌ریزیِ ایران، زمینه‌ای را فراهم کرده است که در آن فرآیند برنامه‌ریزی به عنوان امری غیرسیاسی و رها از ارزشْ در نظر گرفته می‌شود. پاسخ دیگر به پرسش یاد شده، تاکید بر نقش ارزش‌ها در برنامه‌ریزی و متاثر بودن حیاتِ این ارزش‌ها از گفتمان مسلط است که در واقع موضوع اصلی و پیش‌برنده‌یِ این مقاله و ضرورتِ آن نیز محسوب می‌شود. با توجه به هدف این پژوهش که توسعه و عمل‌آوری چارچوب انگاشتی به منظور درک داوری عملی برنامه‌ریزان در تجربه زیسته آن-هاست، روش نظریه مبنایی برساخت‌گرایانه به عنوان روش پژوهش برای این مقاله به‌کار برده شده است که تمرکز آن بر فهم کنشِ اجتماعی برنامه‌ریزان می‌باشد. داده‌های تحلیل عناصر ذهنی برنامه‌ریزان بواسطه روش مصاحبه‌های نیمه-‌ساختار‌ یافته با 28 نفر از برنامه‌ریزان دارای سابقه در محیط برنامه‌ریزی کلان‌شهر تهران و پاسخ به پرسش‌هایی در ارتباط با تجربه زیسته آن‌ها فراهم گشته است و پس از انجام مراحل پیش کدگذاری اعم از گردآوری داده‌ها و پیاده‌سازی آن‌ها‌، مرحله تحلیل داده‌ها و طیف‌های سه‌گانه کدگذاری: کدگذاری اولیه، کدگذاری متمرکز و در نهایت کدگذاری نظری انجام شده است. چارچوب انگاشتی حیات ارزش‌های برنامه‌ریز در سایه‌یِ گفتمان‌ها به عنوان دستاورد مقاله ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Being of planners values in shadow of discourses (Case study: Planning environment of Tehran metropolis)

نویسندگان [English]

  • Behzad Malekpour Asl 1
  • Pouya Joudi Gollar 2
1 Assistant, Professor of Urban and Regional Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Insrtuctor of Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The instrumental and technical view wieldy assumed in planning theory and practice that planning can and must be limited to the value free consideration of alternative public policy means. Iran planning structure follow from this view and neglected from this fact that planning is a moral endeavor in which planners must make ethical and value-based choices. In addition, conceptualizations of values in shadow of discourses that have most prevalent recent conflicts in planning theory have focused on procedural concerns and issues, while questions of value and the its survival have been regarded as problematic given a world of plurality and difference and conceptual framework for explanation of values is vital for understanding of values development and evolution in planning process. This article argues that question of values is an inescapable part of the planner behavior and hence its purpose is to identify conceptual framework of planner’s values in Tehran metropolitan planning environment.
The argument is presented through constructivist grounded theory method and two key issue: the relationship between values and discourses and values survival in specific planning environment. The implications of this analysis lead on to consideration of the lived experience of planners in scope of metropolitan and the nature of judgment criteria in planning process. The Data for analyzing of mental elements of planners by semi-structured interviews with 28 planners are provided with experience in the planning environment of Tehran metropolis and answering questions related to their lived experience in the given environment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Values
  • Planning
  • plan
  • Tehran Metropolitan
  • judgment criteria