ارائه شاخص مکانی جهت ارزیابی فرسودگی بافت‌های شهری به کمک سیستم اطلاعات مکانی و تصمیم گیری چند معیاره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار نقشه‌برداری، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

10.22054/urdp.2021.51454.1204

چکیده

پدیده شهر نشینی باعث شده است تا شهرها آرایش فضایی جدیدی به خود اختصاص دهند و بافت­های قدیمی شهرها کمتر مورد توجه قرار گیرند. این عدم توجه، مشکلات اقتصادی-اجتماعی و زیست محیطی فراوانی را در این بافت­ها به همراه داشته و باعث تبدیل آن­ها به بافت­های فرسوده شهری شده است.  بنابراین، امروزه تشخیص بافت فرسوده یکی از گام­های اولیه برای برنامه ریزی مدرن شهری می­باشد. هدف این مقاله ارائه یک شاخص مکانی یکپارچه بوده تا بتوان به کمک آن میزان فرسودگی بافت­های شهری را تشخیص داد. البته این شاخص شامل مجموعه­ای از معیارهای مکانی همچون ریزدانگی بافت، قدمت بناها و نفوذپذیری می­باشد که جهت محاسبه آنها از سامانه اطلاعات مکانی استفاده شده است. اما در این معیار­ها، نفوذ پذیری نیاز به توجه بیشتری در مدلسازی نسبت به تحقیقات صورت گرفته دارد، لذا در این تحقیق سعی شده است که این معیار به کمک توسعه نشانگرهای دسترسی، اتصال و ترافیک معابر به صورت جامع­تری ارزیابی گردد. سپس به منظور تولید یک شاخص یکپارچه برای ارزیابی بافت فرسوده، معیارها بر اساس نظرات افراد خبره و به کمک تصمیم گیری چند معیاره بایکدیگر ترکیب شده­اند. در نهایت، به منظور نمایش نتایج فرسودگی، مقادیر حاصل از این شاخص در سطح محله­های منطقه 7 تهران در پنج کلاس از فرسودگی خیلی کم تا خیلی زیاد نمایش داده شده است. مقایسه نتایج مقادیر ارائه شده با بلوک­های فرسوده شهری معرفی شده توسط شهرداری، بازدیدهای میدانی از منطقه و اقدامات شهرداری جهت بهسازی بافت، کارایی بالای روش پیشنهادی را تصدیق می­کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Providing a spatial index to evaluate deteriorated urban textures by geographical information system and multi-criteria decision making

نویسنده [English]

  • Hamid Motieyan
چکیده [English]

The phenomenon of urbanism has caused cities to adopt a new spatial arrangement and old, deteriorated urban textures receive less attentions than before. This lack of attention brings several socio-economic and environmental issues for these textures and make them to convert to deteriorated urban texture. Therefore, todays detecting deteriorated urban texture is the primary step for modern planning. Proposing an integrated spatial index is the novelty of the research to determine the level of deteriorated urban texture in an study area. Indeed, this index consists of a set of spatial criteria such as graining, age of building, and permeability, that are calculated through geographical information systems. Among these criteria, permeability needs more notice in modeling compared to previous works. Thus, in this research based on accessibility, street crossing, and traffic indicators are utilize to evaluate permeability efficiently. In the next step, these criteria are combined based on the opinions of experts and with the help of multi-criteria decision making to create an integrated spatial index. Finally, in order to show the results of this index, the values for deterioration has been illustrated in 5 class from very low to very high deterioration at neighborhood scale of Tehran's 7th region. Comparison of the results of the index with the reference data, ameliorated activities as well as with field surveys, shows the high verification of the proposed index.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deteriorated Urban Texture
  • Permeability
  • Geographic Information System
  • Multi-Criteria Decision Making
  • Analytical hierarchy process