بررسی و ارزیابی طرحهای توسعه شهری بر اساس رویکرد عدالت فضایی (نمونه موردی: طرح ساماندهی فرحزاد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

2 استاد شهرسازی دانشگاه تهران. تهران، ایران

3 استادیار شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

10.22054/urdp.2021.54937.1245

چکیده

بررسی و ارزیابی طرحهای توسعه مبتنی بر نظریه های  عدالت فضایی یکی از موضوعاتی است که در برنامه ریزی شهری ایران مغفول مانده است. هدف این مقاله تدوین چارچوب معیارهای عدالت فضایی و ارزیابی طرح ساماندهی محله ی فرحزاد  بر اساس آن معیارها به روش کیفی است. از آنجا که ارزیابی طرحهای توسعه شهری با رویکرد عدالت فضایی مد نظر است با توجه به ماهیت موضوع عمدتا از روش تحلیل ثانویه استفاده شده است. مبتنی بر یافته های پژوهش اصول عدالت فضایی در قالب 12 مفهوم شامل، مشاوره با مردم، مشارکت محورری، نفی محرومیت و حاشیه نشینی، رعایت حقوق مردم، توزیع عادلانه منابع، آزادی، برابری فرصت ها، نیاز به سهیم شدن در منفعت عمومی، استحقاق، همه شمولی و فراگیری، تنوع و تفاوت شناسایی شد. تحلیل محتوای اسناد طرح ساماندهی محله فرحزاد بیانگر آن است این طرح به میزان کمی با برخی از معیارهای عدالت فضایی مانند مشارکت محوری، مشاوره با مردم، استحقاق، توزیع عادلانه منابع، آزادی، برابری فرصت ها انطباق دارد، در صورتی که معیارهای نفی محرومیت و حاشیه نشینی، همه شمولی و نیاز بهسهیم شدن در منفعت عمومی در برنامه ریزی ساماندهی محله فرحزاد جایگاه پائین تری داشته است. طرح ساماندهی محله­ی فرحزاد طرحی کالبدی است که تنها برخی از معیارهای مورد نظر عدالت اجتماعی مبتنی بر لیبرالیسم را مورد توجه قرار داده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review and evaluation of urban development plans based on the approach of spatial justice (Case study: Farahzad reorganization plan)

نویسندگان [English]

  • Aam Afsharnia 1
  • Esfandiar Zebardast 2
  • Morteza Talachian 3
1 PhD Candidate of Urban Planning, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Professor of Urbanism, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Urbanism, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Review and evaluation of development plans based on theories of spatial justice is one of the topics that has been neglected in urban planning in Iran. The purpose of this article is to formulate a framework of spatial justice criteria and evaluate the reorganization plan of Farahzad neighborhood based on those criteria in a qualitative manner. Based on the research findings, the principles of spatial justice in the form of 12 concepts including, consultation with the people, centralized participation, denial of deprivation and marginalization, respect for people's rights, fair distribution of resources, freedom, equality of opportunity, need to share in the public interest, entitlement Inclusion and diversity, diversity and differences were identified. Analysis of the content of the documents of Farahzad neighborhood reorganization plan shows that this plan complies to some extent with some criteria of spatial justice such as central participation, consultation with people, entitlement, fair distribution of resources, freedom, equality of opportunities, while the criteria of denial and deprivation Marginalization, inclusion, and the need to share in the public interest have had a lower place in Farahzad neighborhood planning. The Farahzad neighborhood reorganization plan is a physical plan that considers only some of the criteria for social justice based on liberalism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • spatial justice
  • Urban development plans
  • revitalization and reorganization plan
  • Farahzad neighborhood