نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

چکیده

هر پروژه عمران شهری که به اجرا درمی‌آید، صرف نظر از موضوع آن، آثار و پیامدهایی به دنبال خواهد داشت. از آنجایی که این پروژه‌ها در بستر شهرهای ایرانی– اسلامی اجرا می‌شوند باید قواعد و هنجارهای مربوط به فرهنگ این شهرها نیز در اجرای این پروژه‌ها رعایت شود. یکی از مهم‌ترین هنجارهای شهرهای ایرانی– اسلامی، در نظرگرفتن احکام و اخلاق اسلامی و حقوق شهروندی در پروژه‌های عمران شهری می‌باشد، اصول و قواعدی که در کمتر پروژه شهری اجرا شده‌ای در شهرهای ایران می‌توان شاهد رعایت شدن آن‌ها بود. در همین راستا این پژوهش در صدد مطالعه جایگاه احکام و اخلاق اسلامی و حقوق شهروندی در پروژه‌های عمران شهری می‌باشد. روش اتخاذ شده در پژوهش حاضر، توصیفی- تحلیلی بوده که به منظور تنظیم مفاهیم و تدوین چارچوب مفهومی پژوهش از روش تحلیل محتوای متون و استدلال منطقی بهره گرفته شده است. همچنین در این پژوهش پروژه عتیق شهر تبریز که یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های نوسازی بافت‌های فرسوده کشور می‌باشد به عنوان نمونه مطالعاتی انتخاب گردیده است. جامعه آماری پژوهش را نیز ساکنان، کسبه، عابران و استفاده‌کنندگان از پروژه عتیق تشکیل می‌دهند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ‌پروژه عتیق شهر تبریز از منظر رعایت قواعد فقهی، اخلاق اسلامی و حقوق شهروندی در سطح پایینی قرار داشته و نتوانسته است به مصادیق این سه بعد از آثار و نتایج پروژه‌های عمران شهری پاسخگویی مناسب داشته باشد. نتایج این پژوهش می‌تواند به دست‌اندرکاران مدیریت شهری، برای تعریف پروژه‌هایی مبتنی بر رضایت حداکثری شهروندان و در نهایت موفقیت هرچه بیشتر پروژه‌های شهری کمک کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Position of Islamic Fiqh and Ethics and Citizenship Rights in Urban Development Projects (Case Study: Tabriz Atigh Project)

نویسندگان [English]

  • Asghar Molaei 1
  • Hamid Ghaffari 2

1 Assistance Professor of Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran

2 Phd Candidate of Islamic Urban Planning, Tabriz Islamic Art University,Tabriz ,Iran

چکیده [English]

Every urban development project that is implemented, regardless of its subject, will have effects and consequences. Since these projects are implemented in the context of Iranian-Islamic cities, the rules and norms related to the culture of these cities must be observed in the implementation of these projects. One of the most important norms of Iranian-Islamic cities is to consider Islamic rules and ethics and citizenship rights in urban development projects. The principles and rules that can be observed in less urban projects implemented in Iranian cities In this regard, this research aims to study the position of Islamic rules and ethics and citizenship rights in urban development projects. The method adopted in the present study is descriptive-analytical, which in order to formulate the concepts and formulate the conceptual framework of the research, the method of content analysis of texts and logical reasoning has been used. Also, in this research, the atigh project of Tabriz city, which is one of the largest projects for the renovation of worn-out tissues in the country, has been selected as a study sample. The statistical population of the research also consists of residents, merchants, passers-by and users of the atigh project. Findings show that the atigh project of Tabriz city is at a low level in terms of compliance with the rules of jurisprudence, Islamic ethics and civil rights and has not been able to respond to the examples of these three dimensions of the effects and results of urban development projects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • slamic Fiqh
  • Islamic ethics
  • citizenship rights
  • urban development projects