نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری شهرسازی اسلامی دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران

چکیده

انباشت سرمایه در جوامع سرمایه‌داری معاصر، از طریق شهری شدن اتفاق می‌افتد و حرکت‌ طرح‌های توسعة شهری نیز به سمت تولید ثروت گرایش یافته و بخش‌های مهمی از شهرها با نیّات و شهوات سرمایه‌داری، جهت طرح‌های بزرگ مقیاس مورد استفاده قرار گیرد. در خلال این طرح‌ها، بسیاری از مردم متضرر می‌شوند پیامدهای های تملک اراضی در بسیاری از طرح‌های ملی و استانی کلان‌مقیاس سبب ایجاد نارضایتی‌های گسترده‌ای بین ساکنین مناطق در طرح شده است. همین عامل موجبات تضعیف حق ساکنین و ضررهای مادی، معنوی و هویتی بسیاری گردیده و مشکلات عدیده‌ای را برای افراد، خانوارها و اجتماع رقم زده است. لذا ضروری می‌نماید این مقوله از منظر دین مبین اسلام مورد بررسی قرار گیرد.
در این پژوهش ضمن مطالعة اسنادی منابع علمی و نصوص دینی، ذیل مفهوم شهر ایرانی- اسلامی، 3 بُعد فقهی، حقوق شهروندی و اخلاقی، مورد بررسی قرار می‌گیرد. در بُعد فقهی با تأکید بر قواعد تسلیط، لاضرار، مصلحت- در بُعد حقوق شهروندی با تأکید بر تزاحم مصلحت و احترام حقوق مالکانه و در بُعد اخلاقی با تمرکز بر عدالت، آبادانی و همزیستی مسالمت آمیز، ویژگی‌ها وضعیت تملک اراضی در قوانین مصوّب کشور و و پیامدهای گستردة آنچه در عمل در طرح‌های توسعة شهری رخ داده است، بررسی می‌گردد. سوال اصلی پژوهش این است که "جایگاه اصول فقهی، اخلاقی و قواعد آن با تأکید بر مفهوم تملک در پروژه‌های توسعة شهری کدام است؟".
نتایج پژوهش نشان داد قواعد تسلیط، لاضرار و مصلحت یکی از مهمترین اصول فقهی است که رعایت آنها باید در شهرسازی اسلامی ایران در جهت

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explaining Islamic rules and ethics in the process of acquiring lands in an irani- Islamic city

نویسندگان [English]

  • Kasra Ketabollahi 1
  • Asghar Molaei 2

1 Ph.D Student in Islamic Urbanism, Urbansim and Architecture Faculty, Tabriz Islamic Art University, Tabriz,, Iran

2 Assistant Professor in Islamic Urban Studies, Art and Architecture FAculty, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran

چکیده [English]

The accumulation of capital in contemporary capitalist societies occurs through urbanization, and the movement of urban development plans tends to generate wealth, and important parts of cities with capitalist intentions and lusts, for plans Large scale to be used.
During these schemes, many people are affected, who, of course, are considered a smaller population compared to the public interest. However, this issue should be examined from the perspective of the religion of Islam. In this study, while identifying the harmless rules, the rule of mastery and expediency in the realization of spatial justice and civil rights, the fundamental question is basically, "Have the above-mentioned jurisprudential rules been taken into account in the seizures resulting from urban development in the Islamic Republic of Iran?" Therefore, the nature of the data of this research is qualitative and based on the applied purpose.
For this purpose, he has used analytical-descriptive methods in data analysis and tries to provide a paradigmatic framework of thinking and attitude of Islamic jurisprudential and moral principles to the city. The results showed that the rules of domination, harm and expediency are one of the most important jurisprudential principles that must be observed in Islamic urban planning in Iran in order to maintain and strengthen the family foundation, property stability, and respect for citizens. In this regard, the concepts of Islamic urban planning should be included as a necessity in the laws related to the city.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jurisprudential principles
  • Islamic urban planning
  • rule of domination
  • acquisition
  • Urban development plans