برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
مهشید نجاتی؛ سحر ندایی طوسی
چکیده
در پی بحران اعتماد به حرفة مبتنی بر عقلانیت فنی، در عرصه برنامهریزی شهری، شکاف میان نظریه (دانش صریح) و عمل مطرح شده است. هدف این پژوهش، در چارچوب مرور سیستماتیک، شناسایی و قیاس رویکردهای رابطه میان دانش و عمل برنامهریزان شهری و بسط آنها در اندیشه و عمل برنامهریزی است. بدین منظور، از طریق راهنمای عمل پریزما، 584 منبع از پایگاههای ...
بیشتر
در پی بحران اعتماد به حرفة مبتنی بر عقلانیت فنی، در عرصه برنامهریزی شهری، شکاف میان نظریه (دانش صریح) و عمل مطرح شده است. هدف این پژوهش، در چارچوب مرور سیستماتیک، شناسایی و قیاس رویکردهای رابطه میان دانش و عمل برنامهریزان شهری و بسط آنها در اندیشه و عمل برنامهریزی است. بدین منظور، از طریق راهنمای عمل پریزما، 584 منبع از پایگاههای داده اسکوپوس، وب آو ساینس و ایرانداک با جستجوی کلیدواژهها در محدوده زمانی تا پایان سال 2022 میلادی به دست آمد و سپس با مرور به ترتیب عنوان، چکیده و تماممتن آنها، 44 منبع برای سنتز انتخاب شد. در ادامه، با استفاده از ابزارهای VOSviewer، Scholar GPT و Excel، مطالعات منبعشناختی و تلفیقی روی این منابع انجام گرفت. در مطالعات تلفیقی، پس از کدگذاری، چهار رویکرد شناسایی شد. رویکرد عملمحور با تأکید بر دانش ضمنی، قائل به دانش صریح در عمل نیست و تقریباً در مقابل رویکرد پرکسیسمحور است. در میان این دو، رویکردهای پیشایندی و تأملی با میزان معکوسی از اتکا به دانش صریح و ضمنی هستند. این رویکردها بازتابی از گفتمانها و ساختارهای تصمیمگیری متکثر موقعیتمبنا در اندیشه و عمل برنامهریزی هستند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
سیداحمد میرمحمدتبار؛ مریم سهرابی
چکیده
با افزایش روند شهری شدن در جهان، میزان مصرف در حال افزایش است. یک پیامد اجتنابناپذیر مصرف بیشتر، افزایش سریع مقدار زباله جامد تولیدی است. امروزه شرایط مدیریت پسماند در کشورهای درحالتوسعه نامناسب است. طی دو دهه اخیر، علیرغم فعالیتهای سازمان مدیریت پسماند و سازمان فرهنگی شهرداری مشهد برای ترویج تفکیک زباله و مدیریت صحیح پسماند، ...
بیشتر
با افزایش روند شهری شدن در جهان، میزان مصرف در حال افزایش است. یک پیامد اجتنابناپذیر مصرف بیشتر، افزایش سریع مقدار زباله جامد تولیدی است. امروزه شرایط مدیریت پسماند در کشورهای درحالتوسعه نامناسب است. طی دو دهه اخیر، علیرغم فعالیتهای سازمان مدیریت پسماند و سازمان فرهنگی شهرداری مشهد برای ترویج تفکیک زباله و مدیریت صحیح پسماند، نرخ تفکیک زباله از مبدأ در شهر مشهد در حد قابل قبول نیست و نیاز است به بررسی چالشهای مدیریت پسماند است تا مشکلات و دلایل مدیریت نامناسب پسماند در شهر مشهد شناسایی شود. هدف اصلی تحقیق شناسایی چالشهای مدیریت پسماند و دلایل آن در شهر مشهد است. دادههای این مطالعه کیفی از طریق مصاحبه عمیق گردآوری شده و از روش تحلیل مضمون برای تحلیل دادهها استفاده شده است. با کمک نمونهگیری هدفمند و با معیار اشباع نظری با 25 نفر از مصاحبهشوندگان مصاحبه انجام شد و نهایتاً دادههای گردآوری شده در قالب دو مضمون فراگیر و هشت مضمون سازمان دهنده، کدگذاری و تحلیل گردید. نتایج تحقیق درباره مشکلات مدیریت پسماند در مشهد نشان میدهد که چهار مضمون سازمان دهنده رفتارهای ناپایدار زیستمحیطی شهروندان، نارسایی قانونی-ساختاری، ناکارآمدی اجرایی و مشکلات مرتبط با زائران در ایام پیک مهمترین چالشهای مدیریت پسماند در شهر مشهد هستند. همچنین چهار مضمون سازمان دهنده خلأهای فرهنگی و اجتماعی، نگاه کالایی و درآمدی به پسماند، بازدارندگی پایین قوانین و ضعف سازمانی مهمترین دلایل چالشهای مدیریت پسماند در شهر مشهد است.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
رحمان فراهانی؛ صادق صالحی؛ مهربان پارسامهر
چکیده
فقرشهری در ایران همواره پدیدهای چندوجهی و متأثر از بافتهای سیاسی، ایدئولوژیک و اقتصادی بوده است. این پژوهش با تکیه بر نظریههای تحلیل گفتمان انتقادی با الهام از نظریات لاکلاو و موفه ، به مطالعه گفتمانهای دولتی پیرامون فقرشهری در جمهوری اسلامی از دولت سوم تا سیزدهم می-پردازد. این مطالعه همچنین به بررسی عوامل درونی و بیرونی تأثیرگذار ...
بیشتر
فقرشهری در ایران همواره پدیدهای چندوجهی و متأثر از بافتهای سیاسی، ایدئولوژیک و اقتصادی بوده است. این پژوهش با تکیه بر نظریههای تحلیل گفتمان انتقادی با الهام از نظریات لاکلاو و موفه ، به مطالعه گفتمانهای دولتی پیرامون فقرشهری در جمهوری اسلامی از دولت سوم تا سیزدهم می-پردازد. این مطالعه همچنین به بررسی عوامل درونی و بیرونی تأثیرگذار بر موفقیت یا ناکامی گفتمانهای فقرزدایی میپردازد و نشان میدهد چگونه تکنیکهای گفتمانی و چارچوبهای نظری خاص هر دوره، در تصمیمگیریها و توزیع منابع اقتصادی تأثیرگذار بوده است. بهمنظور گردآوری دادهها، اسناد رسمی دولتی، بیانات سیاستگذاران مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها حاکی از آن است که در دورههای مختلف، تفسیرها و پیامدهای سیاسی-اجتماعی متفاوتی از مفهوم فقر شکل گرفته است؛ چنانکه در برخی دورهها، تأکید بر دفاع و فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ، امکان اجرای گسترده سیاستهای رفاهی را محدود ساخت و در دورههای دیگر، رویکردهای عدالت توزیعی و حمایتهای اجتماعی برجسته شدند. در مجموع، نتایج نشان میدهد گفتمان فقر نقشی کلیدی در ساختاردهی به سیاستهای عمومی داشته، و طرز تلقی دولت از ریشهها و راهکارهای فقر را بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار داده است.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
سحر زمانی نژاد؛ رضا واعظی؛ غلامرضا کاظمیان شیروان؛ حسین اصلی پور
چکیده
رویکردها به حکمرانی شهری در حال تغییر است و حکمرانی هوشمند به دلیل نقش فزاینده فناوری در کارکردهای شهری، به عنوان راهکار مناسب برای مواجهه با موضوعات شهری مطرح می باشد. اگرچه توجه صرف به هوشمندسازی، امکان تحقق دستاوردهای مورد انتظار شهرها را فراهم نکرده و بی توجهی به زمینه و تعاملات پیچیده میان فناوری و ساختار اجتماعی و ناکارامدی ...
بیشتر
رویکردها به حکمرانی شهری در حال تغییر است و حکمرانی هوشمند به دلیل نقش فزاینده فناوری در کارکردهای شهری، به عنوان راهکار مناسب برای مواجهه با موضوعات شهری مطرح می باشد. اگرچه توجه صرف به هوشمندسازی، امکان تحقق دستاوردهای مورد انتظار شهرها را فراهم نکرده و بی توجهی به زمینه و تعاملات پیچیده میان فناوری و ساختار اجتماعی و ناکارامدی در شناخت مطالبات درست محتوای شهر، باعث گردیده که پیاده سازی بروز ترین فناوری ها نیز، ناکام مانده و صرفا اتلاف سرمایه و نارضایتی بیشتر به همراه داشته باشد. هدف پژوهش، شناخت مولفه های ساختاری حکمرانی هوشمند شهری زمینه گرا به عنوان یکی از مفاهیم نوین در حوزه مدیریت شهری است. در این پژوهش، از روش تحقیق فراترکیب استفاده شده و اسناد کتابخانه ای از منابع معتبر داخلی و بین الملی بین سالهای 2010 لغایت 2024 بررسی گردیده است. مطالعات نشان می دهد غالب پژوهشها با رویکرد شهر هوشمند انجام و به زمینه به عنوان شاخص کلیدی در حکمرانی هوشمند شهری کمتر توجه شده است. یافته ها منجر به شناسایی 3 مضمون فراگیر(زمینه، اجزا و هدف) و 11 مضمون سازمان دهنده(بافت سیاسی، بافت فضایی،بافت اجتماعی، نهاد، فناوری، همکاری و مشارکت ،رهبری و شایستگی ها، سرمایه انسانی و موضوعات شهری) می شود.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
هانیه رشیدی؛ محمود رحیمی؛ رامین ساعد موچشی
چکیده
امروزه،شهروندان انتظار دارند که مدیران شهری بتوانند با رعایت عدالت در انواع مختلف آن،شرایط مناسبی برای زندگی و فعالیت آنها فراهم کنند. یکی از مهمترین انواع عدالت در مدیریت شهری، عدالت فضایی است که البته هنوز در مورد ابعاد تشکیلدهنده مفهوم آن به ویژه در کلانشهرهایی مانند تهران، شناخت کاملی وجود ندارد. از اینرو، هدف پژوهش حاضر، ...
بیشتر
امروزه،شهروندان انتظار دارند که مدیران شهری بتوانند با رعایت عدالت در انواع مختلف آن،شرایط مناسبی برای زندگی و فعالیت آنها فراهم کنند. یکی از مهمترین انواع عدالت در مدیریت شهری، عدالت فضایی است که البته هنوز در مورد ابعاد تشکیلدهنده مفهوم آن به ویژه در کلانشهرهایی مانند تهران، شناخت کاملی وجود ندارد. از اینرو، هدف پژوهش حاضر، شناسایی و اولویتبندی ابعاد و مولفههای عدالت فضایی در کلانشهر تهران است.این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعهای بوده و در زمره پژوهشهای آمیخته قرار میگیرد.در مرحله کیفی، از روش مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان و تکنیک تحلیل تم(مضمون) استفاده شد. بدین منظور، با 24 نفر از خبرگان که به صورت هدفمند و با روش گلولهبرفی انتخاب شدند، مصاحبه نیمهساختاریافته انجام پذیرفت. در مرحله کمی، جامعه آماری شامل مدیران و کارشناسان شاغل در شهرداری تهران بودند و نسبت به اولویتبندی ابعاد و مولفههای عدالت فضایی با تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اقدام شد.مشارکتکنندگان در این مرحله شامل 38 نفر از مدیران و کارشناسان شاغل در شهرداری تهران بودند. براساس یافتهها، برای عدالت فضایی در کلانشهر تهران پنج بعد مادی، ارزشی، معرفتی، ایدئولوژیک و پایداری و 15 مولفه و 88 شاخص شناسایی شد. همچنین براساس یافتههای تکنیک AHP، از بین ابعاد عدالت فضایی کلانشهر تهران، بعد مادی (کالبدی)، بعد شناختی و بعد ایدئولوژیک دارای بالاترین اولویت هستند. نتایج پژوهش نشان داد که عدالت فضایی در کلانشهر تهران دارای مفهومی پیچیده و چندبعدی است که در تدوین سیاستهای کلان مدیریت شهری باید همه ابعاد تشکیلدهنده البته با توجه به درجه اهمیتی که دارند، مورد توجه قرار گیرند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
حسین حبیبی
چکیده
این پژوهش با رویکردی بینرشتهای پویاییهای اجتماعی پسِ روند تحول هویت جمعی در جنوب کرمان را در حدود نیم سدۀ اخیر کاویده است. تحقیق حاضر با طرح این پرسش که آیا زمینهیابی تاریخی نقش عناصر شهری مرتبط با میراث فرهنگی در فضای عمومی منطقۀ جنوب کرمان ممکن است، گمان داشته با مطالعۀ توصیفی-تحلیلی عناصر فرهنگی در فضای عمومی شهر جیرفت میتوان ...
بیشتر
این پژوهش با رویکردی بینرشتهای پویاییهای اجتماعی پسِ روند تحول هویت جمعی در جنوب کرمان را در حدود نیم سدۀ اخیر کاویده است. تحقیق حاضر با طرح این پرسش که آیا زمینهیابی تاریخی نقش عناصر شهری مرتبط با میراث فرهنگی در فضای عمومی منطقۀ جنوب کرمان ممکن است، گمان داشته با مطالعۀ توصیفی-تحلیلی عناصر فرهنگی در فضای عمومی شهر جیرفت میتوان روند تحول چنان مضامینی را رمزگشایی کند. بنیان نظری آن بر «نظریۀ عمل» در جامعهشناسی و مفهوم «فرهنگ مادی» در باستانشناسی و انسانشناسی استوار بوده و دادههای کیفی به روشهای کتابخانهای و میدانی گردآوری شدهاند. با تحلیل شرایط اجتماعی-سیاسی استدلال شده که وضعیت «ناسازش» اجتماعی منطقه در دهههای 50 و 60 خورشیدی قابل مطالعه است. با مطرح شدن میراث حوزۀ فرهنگی جیرفت در مجامع علمی پس از دهۀ 80، تلاشهایی محلی برای دستیابی به موقعیتهای ممتاز در «میدان» اقتصادی با کنترل میدان قدرت تا حدی مهار گشته و راهبردها به کنش در میدان علمی محدود شد. دستاوردهای علمی به برجسته شدن مفاهیم هویت و میراث متمایز در «عادتوارۀ» گروهی مردمان منطقه انجامید. نمادهای میراث فرهنگی در فضای شهری تجلی مادی این سرمایۀ اجتماعی نوپدید هستند که کنشگران بر پایۀ «باور دُگزایی» هویت متمایز در راهبردهایشان برای تحول نظم موجود در جنوب کرمان آن دوره بهکار گرفتهاند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
ابراهیم اخلاصی؛ علی خانمحمدی؛ علی خاکساری رفسنجانی
چکیده
فراوانی پژوهشهای مطالعات خودرو، پراکندگی نتایج مطالعاتی، ماهیت میان رشته ای نسبت یابی خودرو به مثابه مصنوع فناورانه جدید و ابعاد مختلف نظام اجتماعی، ضرورت خوانش انتقادی مقالات ذیربط را به منظور دستیابی به کفایت ها و کمبودهای مطالعاتی با نظرداشت به ملاحظات پارادایمی مندرج در جامعه شناسی تکنولوژی آشکار میسازد. هدف پژوهش، توصیف ...
بیشتر
فراوانی پژوهشهای مطالعات خودرو، پراکندگی نتایج مطالعاتی، ماهیت میان رشته ای نسبت یابی خودرو به مثابه مصنوع فناورانه جدید و ابعاد مختلف نظام اجتماعی، ضرورت خوانش انتقادی مقالات ذیربط را به منظور دستیابی به کفایت ها و کمبودهای مطالعاتی با نظرداشت به ملاحظات پارادایمی مندرج در جامعه شناسی تکنولوژی آشکار میسازد. هدف پژوهش، توصیف زوایای مطالعات داخلی 1382-1403 حوزه علوم اجتماعی و هنر پیرامون خودرو حسب مؤلفه های چندگانه است. تعداد 26 مقاله مرتبط از میان 893 مقاله نمایه شده در پایگاههای علمی داخلی بر مبنای معیارهای شمول انتخاب و با روش تحلیل ماتریسی و مضمونی مورد کاوش قرار داده شدهاند. به موجب نتایج حاصله، بسیاری از مقالات طی تمرکز بر شهرهای بزرگ، ذیل الزامات رویکرد پیمایشی و تحلیل ثانوی داده ها در مقام داده یابی و داده کاوی و هم چنین، بازی با مجموعه ای از متغیرهای انتظامی - شهری به مثابه متغیرهای مستقل و وابسته نگاشته شده اند. به علاوه، در تعداد بسیار محدودی از مقالات، صورت بندی مسأله خودرو در ایران از منظر ملاحظات زیست محیطی، روانی بهداشتی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و در بی اعتنایی به چشم اندازهای نظری متأخر در مطالعات تکنولوژی نظیر کنش گر-شبکه و متقابلاً، اکتفاء به جهت گیری های آسیب شناختی، ذیل پارادایم جبرگرایی تکنولوژیک مورد کاوش قرار گرفته است. مزید بر مغفوله های محتوایی پیش گفته، عدم التفات خاطر پژوهشگران ایرانی به الزامات و لوازم مترتب بر پارادایم پژوهش کیفی در موضع داده یابی و داده کاوی، به عنوان محوری ترین مغفوله مطالعات موجود از حیث روش شناختی محسوب می شود.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
مرجان گلی پور؛ پویان شهابیان؛ بهناز امین زاده گوهرریزی
چکیده
تحولات اخیر و سرعت ساختوساز در شهرها و متعاقب آن نابسامانی در سیمای فضاهای شهری مبین ضعفها و چالشهایی در سطوح مختلف است که نگاه موشکافانهتری به مسئله نمای شهری را میطلبد و کلیه ساختمانها را در برمیگیرد ولی ساختمانهای مسکونی بیشترین عناصر و تأثیرگذارترین عوامل منظر یک شهر میباشند. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به راهکارهای ...
بیشتر
تحولات اخیر و سرعت ساختوساز در شهرها و متعاقب آن نابسامانی در سیمای فضاهای شهری مبین ضعفها و چالشهایی در سطوح مختلف است که نگاه موشکافانهتری به مسئله نمای شهری را میطلبد و کلیه ساختمانها را در برمیگیرد ولی ساختمانهای مسکونی بیشترین عناصر و تأثیرگذارترین عوامل منظر یک شهر میباشند. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به راهکارهای ارتقاء کیفیت نمای بناهای مسکونی شهر تهران و با توجه به تجربه شکلگیری کمیتههای نما در یک دههی اخیر، به دنبال پاسخگویی به این سؤالات است که کنشگران و مؤلفههای مؤثر بر شکلگیری نماهای ساختمانی چگونه است؟ چالشهای مرتبط با نمای بناهای مسکونی و انتظارات مترتب آن چیست؟ فرایند مطلوب در خصوص ارتقاء نمای بناهای مسکونی چگونه است؟ برای پاسخگویی به پرسشهای مذکور، از روششناسی کیفی و راهبرد تحلیل محتوا از طریق مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته با افراد تأثیرگذار استفاده شده است. راهکارهای ارتقاء کیفیت نما شامل یک ساختار سلسلهمراتبی و مجموعهای از عناصر تعریفشده ضمن درک ابعاد مختلف همه مداخلهکنندگان و سازمانهای ذینفع در شهر میباشد و بر روی دیدگاه گستردهای از معیارها تمرکز میشود. بنابر نتایج پژوهش،کنشگران مؤثر با توجه به سطح تاثیرگذاری و عملکردی در دو دستهی مدیریت شهری(تصمیمگیری، تصمیمسازی و اجرایی) و ذینفعان فراگیر(زمین، طراحی، ساخت و ساز، عمومی) دستهبندی شدند. عوامل مؤثر بر نمای ساختمانهای مسکونی به ترتیب اهمیت شامل « اسنادی»، « مدیریتی و حقوقی»، « اجتماعی»، « طراحی(طراحان) »، « فناوری »، « نظری »، « اقتصادی» و «اجرایی» میباشد و میتواند در برنامهریزی، طراحی، مدیریت و تصمیمگیری و ارزیابی کیفیت نمای بناهای مسکونی موردتوجه قرار گیرد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
زویا موسوی مبارکه؛ سید محمد رضا میراحمدی؛ حسن قربانی
چکیده
در عصر جهانی شدن و رقابت فزاینده میان شهرها برای جذب سرمایهگذاری، گردشگران، نخبگان و منابع انسانی، برندسازی شهری به ابزاری استراتژیک بدل شده است. برند شهری قدرتمند، میتواند تصویر ذهنی شهر را در ذهن ذینفعان داخلی و خارجی بازآفرینی کند و زمینهساز توسعه پایدار و رقابتپذیری بینالمللی گردد. هدف این پژوهش استخراج مفهوم برند ...
بیشتر
در عصر جهانی شدن و رقابت فزاینده میان شهرها برای جذب سرمایهگذاری، گردشگران، نخبگان و منابع انسانی، برندسازی شهری به ابزاری استراتژیک بدل شده است. برند شهری قدرتمند، میتواند تصویر ذهنی شهر را در ذهن ذینفعان داخلی و خارجی بازآفرینی کند و زمینهساز توسعه پایدار و رقابتپذیری بینالمللی گردد. هدف این پژوهش استخراج مفهوم برند شهری با استفاده از دادههای شبکههای اجتماعی است. مورد مطالعه پژوهش، برند شهر اصفهان است که اخیراً به عنوان پایتخت فرهنگ و تمدن اسلامی ایران انتخاب شده است. این پژوهش از نظر هدف توسعه ای - کاربردی و ازحیث ماهیت و روش، اکتشافی است. داده های مربوط به هشتگ های مورد استفاده با محوریت شهر اصفهان در شبکه اینستاگرام و با استفاده از هشتگ «#اصفهان» گردآوری شد. جهت تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش از دو روش آمار توصیفی و تحلیل شبکه معنایی با رویکرد سهمرحلهای تعریف، اندازهگیری و مصورسازی استفاده شد. نتایج خوشهبندی مفاهیم مرتبط نشان داد که برند شهری اصفهان شامل شش خوشه از مفاهیم مرتبط و درهمتنیده بود که این خوشه ها با نامهای «مکانها و جاذبههای گردشگری»، «اصفهان قدیم»، « محلهها و شهرهای مجاور»، « توصیف اجتماعی شهر و مردم»، « کسبوکار» و « هنر اصفهان» نامگذاری گردید. شناسایی خوشههای مفهومی مرتبط با برند شهری اصفهان به سیاستگذاران و مدیران شهری کمک میکند تا برنامهریزیهای دقیقتری برای توسعه و بازاریابی این بخشها انجام دهند. همچنین نتایج این پژوهش میتواند به عنوان نقشهای راهبردی برای برنامهریزی و اجرای سیاستهای توسعه شهری، گردشگری و اجتماعی در اصفهان مورد استفاده قرار گیرد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
میترا قربی؛ مهین نسترن؛ محمود قلعه نویی؛ علیرضا قربی
چکیده
بازار در شهر ایرانی نه تنها نمود ابعاد اجتماعی –فرهنگی و اقتصادی شهر است بلکه بستر استخوانبندی شهر ایرانی و اتصالدهنده محلات و فضاهای شهری به یکدیگر بوده است. بازار عنصری نظمدهنده، ساختاردهنده و منسجمکننده فرم فیزیکی شهر محلات شهری است که امروزه بهواسطه تغییرات ناشی از سبک زندگی شهری جایگاهش درشهر تغییر کرده است. از ...
بیشتر
بازار در شهر ایرانی نه تنها نمود ابعاد اجتماعی –فرهنگی و اقتصادی شهر است بلکه بستر استخوانبندی شهر ایرانی و اتصالدهنده محلات و فضاهای شهری به یکدیگر بوده است. بازار عنصری نظمدهنده، ساختاردهنده و منسجمکننده فرم فیزیکی شهر محلات شهری است که امروزه بهواسطه تغییرات ناشی از سبک زندگی شهری جایگاهش درشهر تغییر کرده است. از اینرو پژوهش حاضر برآن است تا با تحلیل جایگاه بازار در فرم کالبدی شهر نقش آن رادر انسجام فرمکالبدی بسنجد.پژوهشحاضر بامطرح کردن این سوال که نقش بازار درانسجام فرمشهری چگونه است و درصورت حذف و ازبینرفتن بازار چه اتفاقی برای هسته تاریخی و محلات وابسته میافتد؟ درپی تعیین نقش دوباره بازار در شهر و محلات معاصر بافت تاریخی کرمان است. ازاینرو ضمن تبیین چارچوب درجهت تحلیل انسجام فرمکالبدی و تعیین جایگاه بازار در شهر ایرانی از پیکربندی فضا و تکنیک تحلیل شبکهشهری استفاده می شود. نتایج نشانداد بازار کرمان بهعنوان یک مرکز کلیدی موجب تقویت پیوند میان تودهوفضا، همپیوندی، پیوستگی و نفوذپذیری و درنتیجه انسجام فرمکالبدی در شهر میشود و حذف آن موجب کاهش همپوندی، پیوستگی، کارایی شبکه وپراکندگی فضایی میشود. مراکزمحله ای که مرکزمحله فعال داشتند کمترین آسیب رابا حذف بازار دیدند. ازمنظر انسجام فرمکالبدی، پیوستگی فضایی ایجادشده توسط بازار بهحفظ یکپارچگی ساختار کالبدی شهر در طول زمان کمک می کند، اینامر باعث میشود بازار به عنوان یک نقطه استراتژیک در تقویت هویت فضایی هسته تاریخی شهر کرمان ایفای نقش کند. تقویت بازار وتوجه به نقش ساختاری وعملکردی آن درشکل گیری فرمکالبدی شهر می تواند رشد وتوسعه شهر ومحلات شهری را تضمین کند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
محدثه سادات ذوالفقاری؛ هانیه هودسنی
چکیده
چارچوب حکمروایی شهری بهعنوان یکی از متاخرترین رویکردها در زمینه مدیریت بازآفرینی شهری مطرح است. با توجه به تنوع کنشگران و پیچیدگی روابط میان نهادهای عمومی و اجتماعات محلی در بازآفرینی شهری، در این زمینه، حکمروایی محلی نقش مهمی در مدیریت تعاملات میان کنشگران مختلف ایفا میکند و نهادهای محلی، بستر مناسبی را برای این ارتباطات فراهم ...
بیشتر
چارچوب حکمروایی شهری بهعنوان یکی از متاخرترین رویکردها در زمینه مدیریت بازآفرینی شهری مطرح است. با توجه به تنوع کنشگران و پیچیدگی روابط میان نهادهای عمومی و اجتماعات محلی در بازآفرینی شهری، در این زمینه، حکمروایی محلی نقش مهمی در مدیریت تعاملات میان کنشگران مختلف ایفا میکند و نهادهای محلی، بستر مناسبی را برای این ارتباطات فراهم میآورند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش دفاتر توسعه محلهای شهر تهران در چارچوب حکمروایی بازآفرینی شهری است. پژوهش حاضر مبتنی بر روششناسی کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوایکیفی انجام شدهاست. دادههای پژوهش از تحلیل محتوای اسناد و قوانین مرتبط و 22 مصاحبهی عمیق نیمهساختاریافته با کنشگران حوزه بازآفرینی شهر تهران در سطوح مختلف، بهدست آمدهاست. نتایج پژوهش نشان میدهد که دفاتر توسعه محلهای شهر تهران در پنج حوزه اصلی نقشآفرینی میکنند: میانجیگری میان کنشگران مختلف، تسهیل مشارکت ساکنین، توانمندسازی آنها، زمینهمحوری و رهبری سیاسی. اگرچه دفاتر دارای پشتوانههای قانونی قوی هستند اما اجرای این قوانین با چالشهایی مواجه است. با توجهبه چالشهای موجود سه عاملِ آگاهیهای اجتماعی و میزان مطالبهگری ساکنین، تغییرات مدیریتی و رویکردها در سطوح کلان و پویایی و خلاقیت مدیران دفاتر در پیشبرد شرح خدمات، تأثیر بهسزایی بر اثربخشی این دفاتر در فرآیند بازآفرینی دارند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
پروانه سبحانی؛ افشین دانه کار
چکیده
ازهمگسیختگی و کاهش عملکرد بومشناختی در مناطق شهری یکی از تهدیدهای مهم برای حفاظت از منابع ارزشمند اکولوژیک است و راهبردهای مؤثر برای کنترل تکه تکه شدن و نابودی سرزمین در این مناطق مستلزم شناسایی منابع اکولوژیک و عملکردهای زیستی میباشد. براین اساس در مطالعه حاضر به شناسایی منابع حساس و اکولوژیک و تهیه ...
بیشتر
ازهمگسیختگی و کاهش عملکرد بومشناختی در مناطق شهری یکی از تهدیدهای مهم برای حفاظت از منابع ارزشمند اکولوژیک است و راهبردهای مؤثر برای کنترل تکه تکه شدن و نابودی سرزمین در این مناطق مستلزم شناسایی منابع اکولوژیک و عملکردهای زیستی میباشد. براین اساس در مطالعه حاضر به شناسایی منابع حساس و اکولوژیک و تهیه نقشه شبکه اکولوژیک در مجموعه شهری تهران-البرز پرداخته شد و در ادامه پیوستگی عملکرد زیستی در این مجموعه مورد بررسی قرار گرفت. عمدهترین منابع حساس و اکولوژیک در این مجموعه شهری، شامل مناطق تحت حفاظت از جمله پارک ملی، اثر طبیعی ملی، منطقه حفاظت شده، پناهگاه حیات وحش، منطقه شکارممنوع و همچنین ذخایر حفاظتی جنگلی میباشد. همچنین نواحی شمال و شمال شرق منطقه که از پراکندگی مناطق تحت حفاظت و ذخایرزیستی بیشتری برخوردارند، دارای اهمیت اکولوژیک بالاتر و همچنین حساسیت زیستی بیشتری نسبت به روند شهرنشینی و توسعه فعالیتهای انسانی هستند. همچنین تحلیل عملکرد و پیوستگی اکولوژیک در مجموعه شهری تهران-البرز حاکی از آن است که در بین سالهای 1379 تا 1402 پیوستگی اکولوژیک در این منطقه کاهش یافته است. با توجه به اینکه شبکه مناطق حساس زیستی در مجموعه شهری تهران-البرز از اهمیت بالایی برخوردارند، بنابراین انجام برنامهریزی و فراهم کردن ابزارهای مناسب برای کاهش اثرات توسعه شهری و تهدیدات ناشی از آن امری ضروری است. همچنین نتایج این تحلیل میتواند بهعنوان یک راهکار مدیریتی به حفاظت و برنامهریزی صحیح در راستای توسعه فعالیتهای انسانی و به دنبال آن مخاطرات و پیامدهای محیطی کمک کند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
فائزه محمدی ششکل؛ محمد شیخی
چکیده
در بسیاری از سکونتگاههای غیررسمی، کیفیت فضاهای شهری به دلیل فقدان برنامهریزی و توجه به نیازهای ساکنان، به شدت پایین است. این موضوع، چالشهای متعددی را در زمینههای مختلف از جمله سلامت، امنیت، اقتصاد و محیطزیست به وجود میآورد. مکانسازی بهعنوان رویکردی نوین در طراحی و مدیریت فضاهای شهری، میتواند به ارتقای کیفیت زندگی ...
بیشتر
در بسیاری از سکونتگاههای غیررسمی، کیفیت فضاهای شهری به دلیل فقدان برنامهریزی و توجه به نیازهای ساکنان، به شدت پایین است. این موضوع، چالشهای متعددی را در زمینههای مختلف از جمله سلامت، امنیت، اقتصاد و محیطزیست به وجود میآورد. مکانسازی بهعنوان رویکردی نوین در طراحی و مدیریت فضاهای شهری، میتواند به ارتقای کیفیت زندگی در سکونتگاههای غیررسمی کمک کند. این تحقیق با رویکرد تفسیری و روش کیفی از نوع مطالعه موردی، بهصورت تحلیلی - توصیفی صورتگرفته است. جامعه آماری شامل متخصصان دانشگاهی و سرپرستان دفاتر تسهیلگری و مدیران شهری بود که بهصورت هدفمند از نوع گلولهبرفی انتخاب شدند. ابتدا از روش فراترکیب برای شناسایی مؤلفههای مکانسازی استفاده شد و سپس چالشها از طریق مشاهده و مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته با متخصصان بررسی شدند. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار MAXQDA و کدگذاری بر اساس ابعاد مدیریتی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی انجام شد. نتایج نشان داد که مکانسازی فرایندی زمانبر و مشارکتی است که نیازمند هماهنگی بین ذینفعان، زیرساختهای مناسب و درک مزایای مکانسازی به سبب جدید بودن موضوع، توسط مقامات و جامعه محلی است. همچنین تأمین منابع مالی و اعتمادسازی از چالشهای اصلی این فرایند محسوب میشوند. یافتههای این تحقیق میتواند بهعنوان سند راهنما برای مدیران و دفاتر تسهیلگری جهت ارتقای کیفیت فضاهای شهری در سکونتگاههای غیررسمی مورداستفاده قرار گیرد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
سیده مریم محمودی؛ محمدتقی کرمی؛ باقر ساروخانی
چکیده
سیاست فرهنگی مفهومی مدرن و برآمده از گسترش مفهوم و ایده شهروندی اجتماعی است. دولت، بازار و نهادهای مدنی ازجمله شهرداریها مهمترین نهادهای ورودکننده به سیاست فرهنگی هستند. شهرداری نهادی عمومی و غیردولتی است. شهرداری تهران دارای جایگاه مهم و برجستهای از منظر سیاسی و موقعیتی اثرگذار و نیز بازیگر مهمی در عرصه فرهنگ است که وظیفۀ آن ...
بیشتر
سیاست فرهنگی مفهومی مدرن و برآمده از گسترش مفهوم و ایده شهروندی اجتماعی است. دولت، بازار و نهادهای مدنی ازجمله شهرداریها مهمترین نهادهای ورودکننده به سیاست فرهنگی هستند. شهرداری نهادی عمومی و غیردولتی است. شهرداری تهران دارای جایگاه مهم و برجستهای از منظر سیاسی و موقعیتی اثرگذار و نیز بازیگر مهمی در عرصه فرهنگ است که وظیفۀ آن اجرای سیاستهای فرهنگی متمرکز بر زیست شهری است. این پژوهش به روش تحلیل گفتمان انتقادی فوکویی، با مطالعه سیاست فرهنگی دورۀ شهرداری کرباسچی (1377-1368) به این پرسش پاسخ میدهد که گفتمان سیاست فرهنگی در این دوره از شهرداری تهران چه ویژگیهایی و چه ارتباطی با زمینه اجتماعی جامعه ایرانی دارد؟ با شناخت سه خرده گفتمان سیاست فرهنگی دولتی و فقرزدایی در گفتمان انقلاب اسلامی، دور نمای شهر جهانی، تهاجم فرهنگی و مقابله با سیاست فرهنگی بازاری و سوم، هویت فرهنگی- ملی و سیاست فرهنگی مدنی-ارتباطی؛ مدیریت شهری شهرداری را همزمان با پایان جنگ میتوان متأثر از حاکمیت ایده مدرنیزاسیون، سازندگی و توسعه دانست. ویژگی این سبک از مدیریت بر اساس فرآیند نوسازی و مدیریت، فرآیندی از بالا به پایین یعنی بر پایۀ ارادۀ مدیران قوی و تکنوکرات و با حمایت ساختار و نیز کمترین توجه به زمینههای اجتماعی و فرهنگی است. این شیوه از مدیریت و فهم از شهر نوعی از سیاست فرهنگی اقتدارگرا و یا بازاری را شکل میدهد که مهمترین مشخصۀ آن تابعیت فرهنگ از سیاست و اقتصاد است.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
محمد نوریپور سدهی؛ حسن احمدی
چکیده
در اثر تحولات سریع در عرصه شهرها، مشاغل خرد آسیبپذیر شدهاند. اهمیت این پژوهش آن است که با بررسی تحول مشاغل خرد شهری، آسیبهای ناشی از تغییرات مشاغل شناخته شوند و اثرات آنها در عرصه شهر و زندگی شهروندان مورد مطالعه قرار گیرند تا راهبردها و راهکارهای مناسبی جهت رفع و کاهش آسیبهای ناشی از تحولات مشاغل خرد شهری ارائه شوند. به همین ...
بیشتر
در اثر تحولات سریع در عرصه شهرها، مشاغل خرد آسیبپذیر شدهاند. اهمیت این پژوهش آن است که با بررسی تحول مشاغل خرد شهری، آسیبهای ناشی از تغییرات مشاغل شناخته شوند و اثرات آنها در عرصه شهر و زندگی شهروندان مورد مطالعه قرار گیرند تا راهبردها و راهکارهای مناسبی جهت رفع و کاهش آسیبهای ناشی از تحولات مشاغل خرد شهری ارائه شوند. به همین منظور از روش تحلیل محتوا استفاده شده و گردآوری اطلاعات از طریق مصاحبههای نیمهساختیافته، مشاهدات میدانی و مطالعات اسنادی انجام شده است. مجموعاً 67 آسیب ناشی از تحول مشاغل در مفاهیم 20گانه و مقولههای 6گانه شناسایی شدند و طبق همین دستهبندی، مجموعاً 6 راهبرد و 48 راهکار در جهت کاهش آسیبها ارائه شدند که میتوانند در طرحها و برنامههای شهری خصوصاً در زمینهی چگونگی توزیع و پراکنش کاربریها و فعالیتهای تجاری شهر مورد استفاده قرار گیرند. همچنین پیشنهاد میشود که نگاه فضایی به معنای اصیل، جایگزین نگاه جبری و آمرانه شود. تحت چنین شرایطی میتوان با توسعهی برنامههای دموکراتیک، مانند برنامهریزی محلهای و برنامهریزی خردهفروشی شهری، آسیبهای ناشی از تحول مشاغل در شهرها را کاهش داد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
پگاه خیراللهی؛ حمید دهقانی
چکیده
شورش های شهری، اعتراضاتی خشونت بار، ناگهانی و مبتنی بر انگیزه های اقتصادی هستند که عمدتا با اشغال فضاهای شهری به عنوان بستر اصلی اعتراضات همراه هستند. فضای شهری نیز خودشان متشکل از فضاهای مصرف، فضاهای قدرت و فضاهای شبکه ای هستند که هرسه، ابزار و هدفی برای شورش های شهری هستند. پژوهش حاضر با تأکید بر مهم ترین ترین شورش هایی که پس از انقلاب ...
بیشتر
شورش های شهری، اعتراضاتی خشونت بار، ناگهانی و مبتنی بر انگیزه های اقتصادی هستند که عمدتا با اشغال فضاهای شهری به عنوان بستر اصلی اعتراضات همراه هستند. فضای شهری نیز خودشان متشکل از فضاهای مصرف، فضاهای قدرت و فضاهای شبکه ای هستند که هرسه، ابزار و هدفی برای شورش های شهری هستند. پژوهش حاضر با تأکید بر مهم ترین ترین شورش هایی که پس از انقلاب اسلامی رخ داده اند، به دنبال تحلیل سویه های فضایی شورش های شهری است. داده های تحقیق، منابع تاریخی ثانویه هستند و برای تحلیل داده ها از تکنیک بولی استفاده شده است. نتایج ماتریس بولی نشان میدهد، زمانی که علت اعتراضات، سکونتگاه های شهری و کنشگری شورشیان صرفا مبنی بر وندالیسم باشد، شورش های شهری در سطح محلی و اگر نارضایتی ها فارغ از موضوع از طریق شبکه های تعاملی تشدید شوند و کنشگری کارناوالی در کنار کنشگری وندالیستی در بین معترضان متداول شود، شورش های شهری در سطح ملی رخ میدهند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
سبحان یحیائی؛ محمد مهدی مولایی؛ ریحانه کشتکاران
چکیده
این مقاله به تحلیل بازیگران شهری در رسانههای اجتماعی و نقش این رسانهها در برساخت مفهوم شهر و تولید فضای شهری میپردازد. در این پژوهش، تحلیل تهران به عنوان یک کلانشهر پیچیده، با استفاده از «نظریهی فضا» هانری لوفور صورت گرفته است. به این منظور پس از تجزیه و تحلیل کمی و کیفی محتوای پستهای رسانههای اجتماعی (توییتر و اینستاگرام) ...
بیشتر
این مقاله به تحلیل بازیگران شهری در رسانههای اجتماعی و نقش این رسانهها در برساخت مفهوم شهر و تولید فضای شهری میپردازد. در این پژوهش، تحلیل تهران به عنوان یک کلانشهر پیچیده، با استفاده از «نظریهی فضا» هانری لوفور صورت گرفته است. به این منظور پس از تجزیه و تحلیل کمی و کیفی محتوای پستهای رسانههای اجتماعی (توییتر و اینستاگرام) مرتبط با شهر تهران، با استفاده از نرمافزار مکتور تحلیلی آیندهنگارانه درباره روابط بازیگران این میدان صورت گرفت. 10 گروه بازیگران شهری و چهار موضوع از اهداف و مناقشات شهری شناسایی شدند و در دو ماتریس بازیگر-بازیگر و بازیگر-هدف، روابط آنها مشخص شد. بر اساس یافتهها گروههای «شهروند و غیرسرشناس»، «رسانه جریان اصلی»، «حقیقی مدیریت شهری»، «فعال اجتماعی و سیاسی» و «حقوقی مدیریت شهری» بازیگران تقویتکننده و مسلط با بیشترین اثرگذاری در میان گروهها هستند. همچنین سه بازیگر اصلی حوزهی مدیریت شهری یعنی حسابهای «حقوقی مدیریت شهری»، «حقیقی مدیریت شهری» و «رسانهی مدیریت شهری» بیشترین همگرایی را با هم دارند و باتوجه به فاصلهی کم «شورایاران و نهادهای شهروندی» با گروههای مذکور، این گروه میتواند در آینده به عنوان یک متحد برای مجموعهی مدیریت شهری به حساب بیاید. در مقابل «فعالان اجتماعی و سیاسی» بیشترین واگرایی را در میان دیگر بازیگران دارند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
الهام کشتکار؛ جمال الدین سهیلی؛ شیدا خوانساری
چکیده
باغ ترکیبی از جماد و نبات است؛ پس اثری زنده و نمایانگر فرهنگ هر قوم و شرایط اقلیمی زادگاهش است. باغ ایرانی در طول عمر تجربیاش تمام ویژگیهای یک پدیده را داراست: دگرگونی میپذیرد؛ تحول میپذیرد؛ از درون خود تجربه میزاید؛ و جز اینها بر محیط و محیط جامع انسانی اثرگذاری میکند. باغ ایرانی بهعنوان یکی از مظاهر باغسازی جهان در ...
بیشتر
باغ ترکیبی از جماد و نبات است؛ پس اثری زنده و نمایانگر فرهنگ هر قوم و شرایط اقلیمی زادگاهش است. باغ ایرانی در طول عمر تجربیاش تمام ویژگیهای یک پدیده را داراست: دگرگونی میپذیرد؛ تحول میپذیرد؛ از درون خود تجربه میزاید؛ و جز اینها بر محیط و محیط جامع انسانی اثرگذاری میکند. باغ ایرانی بهعنوان یکی از مظاهر باغسازی جهان در عین داشتن الگویی مشخص، دارای تنوع بسیاری در اجزای خود است. این تنوع با سادگی فرم و الگوی باغ ایرانی، سبب بروز مفاهیم پیچیده و عملکردهای متفاوتی شده است. از سوی دیگر اشرافیت از مهمترین مفاهیم و شاخصههای معماری ایرانی- اسلامی همواره مورد توجه محققان و طراحان بوده است. موضوع نهی اشرافیت بر مصون ماندن فضای داخلی از دید و اشراف بیگانگان تاکید دارد و با ابزارهای " کنترل دید" و " فاصله" قابل بررسی است. برهمین اساس هدف اصلی پژوهش تبیین فضایی اثرگذاری نظام کالبدی باغ صفوی با تاکید بر اشرافیت فضای داخلی باغ بر رفتار فضای انسانی تعریف شده است. بدین منظور پژوهش حاضر در گام اول با جمعآوری اطلاعات از مطالعات کتابخانهای و ادبیات نظری و در نهایت تدوین مدل سنجشی و در گام دوم علاوه بر معرفی ابزارهای سنجش، تحلیل فضایی و تفسیر مدلسازی براساس سوال اصلی پژوهش صورت گرفته است. نتایج نشان میدهد شاخصهای خوانایی، جهتیابی و پیکرهبندی فضایی به عنوان اصلیترین شاخصهای اثرگذار بر میزان اشرافیت شناسایی شده است که سنجهها و زیرشاخصهای مرتبط با آنها به کمک نرمافزار Depth map بصورت کمی مورد تفسیر و تحلیل قرار گرفته است.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
سمانه نیازخانی؛ اسفندیار زبردست؛ آنگلا میلیون
چکیده
تبیین نتایج «برنامههای آمایشی» بهعنوان محصول برنامهریزی فضایی با «پایداری سکونتگاهها» بهعنوان محصول پایداری و توسعه پایدار با رویکردهای جدید یک مسئله جدی است. در این پژوهش، محور اقتصاد با رویکرد RBM موردنظر است. هدف، قابلیت دستیابی به پایداری سکونتگاهها با تأکید بر رشد اقتصادی و اشتغال پایدار از طریق برنامههای ...
بیشتر
تبیین نتایج «برنامههای آمایشی» بهعنوان محصول برنامهریزی فضایی با «پایداری سکونتگاهها» بهعنوان محصول پایداری و توسعه پایدار با رویکردهای جدید یک مسئله جدی است. در این پژوهش، محور اقتصاد با رویکرد RBM موردنظر است. هدف، قابلیت دستیابی به پایداری سکونتگاهها با تأکید بر رشد اقتصادی و اشتغال پایدار از طریق برنامههای آمایش استانی در مناطق کمتر توسعهیافته است. طرح این پژوهش، ترکیبی متوالی است؛ و روش کمی- کیفی در دو فاز انجام خواهد شد؛ در فاز اول با مرور نظاممند پژوهشهای پیشین و تحلیل محتوای کیفی جهتدار اسناد برنامههای آمایش استانهای مناطق کمتر توسعهیافته منتخب پژوهش، ارکان و عوامل پایداری سکونتگاهها استخراج شد. در فاز بعدی اعتبار ارکان و عوامل و نیز رابطه متقابل آنها و بازتاب محتوایی و عملی آنها در اسناد برنامههای آمایش استان ه از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان و تحلیل محتوای تلخیصی این مصاحبه واکاوی شد. برآیند نتایج تحلیل، تناظری موجه میان سطوح فضایی و مؤلفههای مذکور پایداری سکونتگاهها، با ماهیت سطوح سهگانه خروجی، پیامد و اثر را نشان میدهد. با بزرگترشدن سطح فضایی سکونتگاهها ضریب نفوذ نتایج برنامههای توسعه در طول زمان کاهش مییابد و از «اثر» به «خروجی» میل میکند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
همایون گلستانه؛ حسن صادقی نائینی
چکیده
طراحی برای نوآوری اجتماعی بهعنوان رویکردی مؤثر برای مقابله با مسائل پیچیده اجتماعی و ترویج توسعه جامعه پایدار در سراسر جهان ظهور کرده است. این مقاله یافتههای حاصل از یک تحلیل جامع از 14 ابتکار طراحی برای نوآوری اجتماعی را تلفیق میکند که از طریق رویکردها و فرآیندهای مشارکتی متنوع، به مسائل پیچیده اجتماعی ازجمله انسجام اجتماعی، ...
بیشتر
طراحی برای نوآوری اجتماعی بهعنوان رویکردی مؤثر برای مقابله با مسائل پیچیده اجتماعی و ترویج توسعه جامعه پایدار در سراسر جهان ظهور کرده است. این مقاله یافتههای حاصل از یک تحلیل جامع از 14 ابتکار طراحی برای نوآوری اجتماعی را تلفیق میکند که از طریق رویکردها و فرآیندهای مشارکتی متنوع، به مسائل پیچیده اجتماعی ازجمله انسجام اجتماعی، توانمندسازی اقتصادی، پایداری محیطی و سلامت و رفاه میپردازند. این مطالعه از روشهای پژوهش کیفی، ازجمله تحلیل مضمون و تحلیل مطالعات موردی تطبیقی استفاده میکند. دادهها از مستندات پروژه و مقالات مرتبط با آنها جمعآوری شدهاند و درک جامعی از تأثیرات چندوجهی طراحی برای نوآوری اجتماعی در زمینههای مختلف ارائه میدهند. یافتههای کلیدی بر اثربخشی طراحی انسانمحور و سازوکارهای مشارکت جامعه در دستیابی به نتایج پایدار تأکید میکنند. پروژهها، تأثیرات قابلتوجهی مانند تقویت پیوندهای اجتماعی، ارتقاء حفاظت محیطی، بهبود نتایج سلامتی و تقویت اقتصاد محلی از طریق فعالیتهای کارآفرینی را نشان میدهند. این مقاله با ارائه بینشهایی در مورد ظرفیت تحولآفرین طراحی برای نوآوری اجتماعی در مواجهه با چالشهای مختلف اجتماعی، بر اهمیت استراتژیهای تطبیقی، مشارکتهای اجتماعی و مدلهای مقیاسپذیر برای پیشبرد توسعه جامعه پایدار از طریق رویکردهای مبتنی بر طراحی تأکید میکند.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
رقیه قنبری قادیکلایی؛ محمود ضیائی؛ وجه الله قربانی زاده؛ محمود جمعه پور
چکیده
تعارض مسئله مبتلابه مناطق حفاظتشده در ایران است و فائق آمدن بر آن چالشی بزرگ برای برنامه ریزان است. توسعه گردشگری میتواند یکی از عوامل اصلی تشدید این تعارضات باشد. ازاینرو هدف این مقاله شناسایی ویژگیها و دلایل بروز تعارضات ناشی از توسعه گردشگری در مناطق حفاظتشده بهخصوص تالاب میانکاله در ایران و همچنین شناسایی شیوههای ...
بیشتر
تعارض مسئله مبتلابه مناطق حفاظتشده در ایران است و فائق آمدن بر آن چالشی بزرگ برای برنامه ریزان است. توسعه گردشگری میتواند یکی از عوامل اصلی تشدید این تعارضات باشد. ازاینرو هدف این مقاله شناسایی ویژگیها و دلایل بروز تعارضات ناشی از توسعه گردشگری در مناطق حفاظتشده بهخصوص تالاب میانکاله در ایران و همچنین شناسایی شیوههای فائق آمدن بر آنها است. بدین منظور یافتههای کیفی مطالعات پیشین با استفاده از روش فراترکیب مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند. مقالات، کتب و رسالههای منتشرشده در پایگاههای مطالعاتی در بازه زمانی 2000 تا 2024 بر اساس روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. پس از تجزیهوتحلیل یافتهها، شبکه مضامین در سه بعد چیستی، چرایی و چگونگی مدیریت تعارض ارائه شد. بر اساس یافتهها، تعارض در مناطق حفاظتشده اغلب در سطح بین گروهی و بین سازمانی است. مهمترین دلایل بروز تعارض ارتباطات ضعیف و فقدان همکاری، بیعدالتی و سلطه قدرت، ساختار حکمرانی معیوب است. همچنین برای مدیریت تعارض نیاز به طی شش مرحله افزایش سرمایه اجتماعی، مصالحه و اجماع، کنش جمعی، هم تکاملی تدریجی و بهبود تعارض است. نتایج پژوهش حاضر علاوه بر اینکه به گسترش دایره شناختی شیوههای کاهش تعارض در گردشگری کمک خواهد کرد، میتواند مبنایی برای پژوهشهای آتی در این حوزه مطالعاتی باشد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
محمدحسین شریف زادگان؛ محمدرضا رستمی
چکیده
بستر قانونی مداخله در فرآیند تأمین مسکن مناسب در شهرهای کشور، طرحهای توسعه است که در مقیاسهای مختلف ( از سطح ملی تا محلی) باید بهطور سیستماتیک و یکپارچه سیاستهای تأمین مسکن مناسب را در خود جای دهند و از طریق حاکمیت قانون ، ضمانت اجرایی آن را تضمین نمایند. در این پژوهش سعی شده تا با استفاده از مرور روایی، چیستی و چگونگی ارتباط ...
بیشتر
بستر قانونی مداخله در فرآیند تأمین مسکن مناسب در شهرهای کشور، طرحهای توسعه است که در مقیاسهای مختلف ( از سطح ملی تا محلی) باید بهطور سیستماتیک و یکپارچه سیاستهای تأمین مسکن مناسب را در خود جای دهند و از طریق حاکمیت قانون ، ضمانت اجرایی آن را تضمین نمایند. در این پژوهش سعی شده تا با استفاده از مرور روایی، چیستی و چگونگی ارتباط میان برنامهریزی و سیاستگذاری مسکن و طرحهای توسعه در پژوهشهای انجام شده در شهرهای ایران، مورد نقد و بررسی قرار گیرد. نتایج پس از بررسی 27 مقاله علمی- پژوهشی منتخب بیانگر آن است که در پژوهشهای انجام شده به ندرت درک درستی از مفهوم مسکن مناسب لحاظ شده است؛ روششناسی و شیوه سنجش صرفاً کمی و مبتنی بر نگاه تکنوکرات است و نمیتواند بیانگر وضعیت واقعی مسکن باشد؛ توجه به حیطه فضایی کلانشهرها به خصوص شهر تهران است و صرف توجه به ارتباط مسکن و طرحهای توسعه در یک دهه اخیر نشان از بی توجهی به سایر ابعاد فضایی و زمانی کشور است؛ و در نهایت عدم توجه به ساختارهای کلان تأثیرگذار بر امر مسکن از نگاه اقتصاد- سیاسی فضا در پژوهشها مشهود است.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
مهین طهماس نژاد؛ حمید صابری؛ احمد خادم الحسینی؛ حجت مهکویی
چکیده
کلانشهر اصفهان طی چند دهه اخیر با توسعهی بیرویه فیزیکی، توسعه صنایع، هزینههای خدمات، آلودگی هوا، حاشیهنشینی و... باعث تسریع در روند شکلگیری توسعه ناپایدار شده است که لزوم توجه به شاخصها و روندهای توسعه محور در حوزه پایداری را میطلبد. شکوفایی دارای شاخصهایی است که بر پایداری اجتماعی بهعنوان یکی از ارکان ...
بیشتر
کلانشهر اصفهان طی چند دهه اخیر با توسعهی بیرویه فیزیکی، توسعه صنایع، هزینههای خدمات، آلودگی هوا، حاشیهنشینی و... باعث تسریع در روند شکلگیری توسعه ناپایدار شده است که لزوم توجه به شاخصها و روندهای توسعه محور در حوزه پایداری را میطلبد. شکوفایی دارای شاخصهایی است که بر پایداری اجتماعی بهعنوان یکی از ارکان توسعه پایدار تأثیرگذار است. این پژوهش با استفاده از تکنیک تحلیل اثرات متقاطع و همچنین نرمافزار میک مک و سناریو ویزارد، مؤلفههای شکوفایی شهری در کلانشهر اصفهان را مورد تحلیل قرار داده است. نتایج میک مک نشان میدهد که کلانشهر اصفهان دارای سیستمی ناپایدار میباشد. درنهایت 14 عامل کلیدی انتخاب شدند و تعداد 42 وضعیت احتمالی مختلف بر عوامل کلیدی در نرمافزار سناریو ویزارد در نظر گرفته شد. نتایج نشان میدهد 3 سناریو احتمال وقوع بیشتری در توسعهی شکوفایی آیندۀ اصفهان دارند. از بین این 3 سناریو، سناریوی اول شرایط ایدهآل، سناریو شماره 2، سناریو نسبتاً مطلوب و سناریوی شماره 3، وضعیت بحرانی و نامطلوب را دربر دارد. از این میان، نرخ فقر بیشترین اثرگذاری را داشته که بیانگر اهمیت این عامل در شکوفایی شهر اصفهان میباشد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
اکبر اسمعیلی؛ رسول قربانی؛ حسن محمودزاده
چکیده
گسترش روزافزون شهرها و ترافیک از یکسو و توسعه فناوریهای نوین از سوی دیگر کشورها را با مسائل جدیدی مواجه ساخته است. نهادها و شیوههای مدیریت قدیمی با جهان پیچیده و بهسرعت در حال تغییر در تضادند، درنتیجه برنامه ریزان در تلاشاند تا با نگاهی یکپارچه، مدلهایی را برای توسعه شهرهای قرن 21 بهمنظور پاسخگویی به انتظارات جدید، ...
بیشتر
گسترش روزافزون شهرها و ترافیک از یکسو و توسعه فناوریهای نوین از سوی دیگر کشورها را با مسائل جدیدی مواجه ساخته است. نهادها و شیوههای مدیریت قدیمی با جهان پیچیده و بهسرعت در حال تغییر در تضادند، درنتیجه برنامه ریزان در تلاشاند تا با نگاهی یکپارچه، مدلهایی را برای توسعه شهرهای قرن 21 بهمنظور پاسخگویی به انتظارات جدید، توسعه دهند. یکی از این مفاهیم، توسعه شهر هوشمند است که محور تحول و توسعه هزاره سوم میباشد. حملونقل شهری نیز از حوزههایی است که از فناوریها نظیر اینترنت اشیاء (IoT) متأثر میگردد. این تحقیق جزء تحقیقات کاربردی و ازنظر گردآوری و تحلیل اطلاعات، توصیفی- تحلیلی میباشد. با انجام تحلیلهای کیفی به کمک پرسشنامه باز، مؤلفههای تأثیرگذار شناسایی و سپس پرسشنامه بستهای طراحی و با روش نمونهگیری هدفمند با استفاده از تکنیک گلوله برفی، اقدام به جمعآوری اطلاعات به تعداد 177 نمونه از سطح جامعه آماری گردید. یافتههای تحقیق نشان میدهد که شهر تبریز بهعنوان یکی از کلانشهرهای کشور با مشکلاتی زیادی در زمینه حملونقل هوشمند درونشهری مواجه میباشد که تحقق آن با چالشها و موانع متعدد منجمله ضعف مدیریت یکپارچه شهری، نداشتن چشمانداز مشخص، ضعف برنامهریزی، کمبود منابع مالی، نبود ساختارهای تشکیلاتی مرتبط، نبود سامانههای هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء و استفاده از سامانههای ناهمگون، عدم آشنایی با سیستمهای هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیاء و... روبرو میباشد.
برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای
احمد دراهکی؛ مژده بهاری
چکیده
تحقیق حاضر باهدف بررسی موانع مشارکت زنان در طرح ریحان شهر منطقه 12 شهرداری تهران میباشد. این پژوهش از روش کیفی و استراتژی نظریهی مبنای بهره گرفته است. برای گردآوری دادهها از مصاحبههای عمیق و نیمهساختار یافته با حضور 35 مشارکتکننده استفاده شد. نتایج نشان میدهد پدیده محوری شناساییشده بازسازی اجتماعی ناهمگونی ساختاری ...
بیشتر
تحقیق حاضر باهدف بررسی موانع مشارکت زنان در طرح ریحان شهر منطقه 12 شهرداری تهران میباشد. این پژوهش از روش کیفی و استراتژی نظریهی مبنای بهره گرفته است. برای گردآوری دادهها از مصاحبههای عمیق و نیمهساختار یافته با حضور 35 مشارکتکننده استفاده شد. نتایج نشان میدهد پدیده محوری شناساییشده بازسازی اجتماعی ناهمگونی ساختاری در ذهنیت کنشگران میباشد؛ که از مجموعه شرایط زمینهای شامل: ترجیح مسائل فردی بر مسائل محله، تعارض و فشار نقش، فهم شهرداری بهمثابه نهاد خدماتی تا اجتماعی، مجموعهای از شرایط علی شامل: عدم بازخوردهای مثبت از طرحهای قبلی، اطلاعرسانی نامتناسب، مسائل دیده نشده، مبهم بودن طرح ریحان شهر، عدم توجه به میزان توانمندی مشارکتکنندگان، ایدهآل گرایی بهجای واقعیتگرایی، پولی سازی ریحان شهر، نادیده گرفتن زمینههای اجتماعی، در حال تکوین بودن، پیچیدگی در آغاز طرح، پیچیدگی در حین اجرا طرح و پیچیدگی فناوری طرح و مجموعهای شرایط مداخلهگر شامل: برنامههای بیثبات، بیاعتمادی نهادی، مسائل درونسازمانی و بی قدرتی در نربان قدرت نشات میگیرد. پیامد مجموعه عوامل گفته شده پنداشتها و برساختهای کنشگران شامل عدم باور به اثربخش بودن طرح و پنداشت نمایشی بودن طرح ریجان میشوند. پیشنهادات سیاستی در متن آمده است.
